Gilaburu meyvesinden fenolik bileşiklerin mikrodalga destekli ekstraksiyonunda işlem parametrelerinin optimize edilmesi ve ekstraktların enkapsülasyonu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PINAR ÜNSAL
Danışman: Ebru AYDIN, Gülcan ÖZKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gilaburu (Viburnum opulus L.) meyvesi içerdiği besin öğeleri ve biyoaktif bileşenler açısından oldukça zengin bir meyvedir. İçeriğinde bulunan biyoaktif bileşenlerden klorojenik asit, L-malik asit, antosiyaninler ve karotenoidlerin sağlık üzerine birçok olumlu etkileri (antidiyabetik, antioksidan ve antimikrobiyal) bulunmaktadır. Bu çalışmada, yanıt yüzey metodu (RSM) ve Box-Behnken deney tasarımı ile Gilaburu meyvesinin biyoaktif bileşenlerinden fenolik maddelerin mikrodalga destekli ekstraksiyonunun (MDE) optimize edilmesi amaçlanmıştır. Gilaburu meyvesinin maksimum ekstraksiyon verimi (%) ve toplam fenolik madde içeriği (mg GAE/g ekstrakt) optimize edildiğinde, sıcaklık, süre ve katı/çözücü oranı optimum değerleri sırasıyla 60 (°C), 5 dakika, 4.18 g/100 mL olarak bulunmuştur. RSM tasarımında belirlenen optimum parametreler kullanılarak üretilen sulu ekstraktın polifenol kompozisyonu, serbest radikalleri yakalama ve antidiyabetik aktivitesi tespit edilmiştir. Ayrıca, MDE'den elde edilen fenolik bileşiklerce zengin ve suda çözünür ekstraktın enkapsülasyonunda, iyonik jelasyon ve kitosan sistemi kullanılmıştır. Elde edilen hidrojel boncukların nem içeriği ve enkapsülasyon etkinliği ise sırasıyla %53.52 ve %91.26 olarak bulunmuştur. Bunun yanında hidrojel boncuklara da ekstrakt için belirlenen analizler uygulanmıştır. Yapılan HPLC analizi sonucunda hem ekstraktın hem de hidrojel boncuğun yüksek miktarda klorojenik asit içerdiği tespit edilmiştir ve bu değerler sırasıyla 34.18 mg/g ekstrakt ve 0.51 mg/g ekstrakt (56.45 g hidrojel boncuk) olarak bulunmuştur. Optimum şartlarda elde edilen ekstraktın α-glikozidaz aktivitesini %54, hidrojel boncuğun ise %99.9 inhibe ettiği tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre gilaburu meyve fenoliklerinin yeşil ektraksiyon tekniklerinden mikrodalga ile ekstraksiyonu sonucunda kısa sürede, düşük enerji ihtiyacı ve maksimum verimle elde edildiği görülmüştür. Ayrıca, gilaburu meyvesinin sulu ekstraktının ve hidrojel boncuğunun antioksidan ve antidiyabetik aktivitesinin olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla hem gilaburu meyve ekstraktının hem de hidrojel boncuklarının fonksiyonel gıda üretiminde ya da gıda takviyesi olarak kullanılabilme potansiyeli mecuttur.