Karacabey (Bursa) havzasının hidrojeoloji ve hidrojeokimyasal incelemesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İHSAN SELİM ERASLAN
Danışman: Ayşen Davraz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Bursa iline bağlı Karacabey ilçesi ve çevresinin jeolojik, hidrojeolojik ve hidrojeokimyasal özellikleri incelenmiş ve sağlık risk değerlendirmesi yapılmıştır. İnceleme alanında farklı litolojilere ait kireçtaşı, konglomera, şist ve kumtaşı seviyelerinden boşalan çok sayıda kaynak suyu bulunmaktadır. Ova alanında alüvyon ortamda açılmış sondaj kuyularından ise sulama amaçlı su alınmaktadır. Karacabey ilçesi ve çevresinde bulunan kaynak, kuyu ve şebeke sularından alınan örneklerin kimyasal analizleri yapılarak kullanım alanları açısından değerlendirilmiştir. İnceleme alanında yeraltısularının Ca-HCO3, Ca-Mg-HCO3 ve Mg-Ca-HCO3'lı sular fasiyesinde olduğu tespit edilmiştir. Mg artışı formasyonlar içerisindeki kumtaşı ve konglomera seviyeleri ile kaya-su etkileşiminden kaynaklanmaktadır. Kaynak sularından içme suyu amacı için de yararlanılmaktadır. İnceleme alanında suların genel olarak fiziksel özellikleri ve anyon-katyon içerikleri açısından sınır değerleri aşmadığı görülmektedir. Ancak, yeraltısularının As içeriği 9-79.1 µg/l arasında değişmektedir. As artışı genelde volkanik kayaçlarla ilişkili olarak jeojenik kökenlidir. Bazı lokasyonlarda NO3, Fe ve Mn içeriklerinin de içmesuyu standart değerlerinin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Bu artışların jeojenik ve antropojenik kökenli olduğu düşünülmektedir. Çalışmada içme suyu sınır değerlerini aşan As, NO3, Fe ve Mn parametreleri için sağlık risk değerlendirmesi yapılmıştır. Su kaynaklarının oral (içme) ve dermal (deri) yolla alım ile gerçekleşebilecek tehlike katsayıları (HQ), tehlike endeksi (HI) ve kanser riski değerleri yetişkin ve çocuk bireyler dikkate alınarak hesaplanmıştır. Su kaynaklarının içmesuyu olarak uzun süreli kullanımında sağlık için olumsuz etki oluşabileceği tespit edilmiştir. As elementi açısından kanser riski de oluşabilecektir. Suların sulama suyu olarak kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi için ABD Tuzluluk laboratuarı ve Wilcox diyagramları ile Artıksal Sodyum Karbonat (RSC), Geçirgenlik indeksi (PI) ve Magnezyum Tehlikesi (MT) parametreleri kullanılmıştır. İnceleme alanında yeraltısularının sulama suyu olarak kullanıma uygun olduğu tespit edilmiştir.