Tıbbi adaçayı (Salvia officinalis L.)’nda farklı hasat zamanlarının uçucu yağ oranı ve bileşenleri ile antioksidan aktivitesi ve toplam fenolik madde miktarı üzerine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Müge BAŞYİĞİT
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HASAN BAYDAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, bir yıl süreyle 12 ayı temsil edecek şekilde farklı zamanlarda hasat edilen tıbbi adaçayı (Salvia officinalis L.)'nın drog herba ve yaprak verimi, uçucu yağ oranı ve kompozisyonu, Folin-Ciocalteu kolorimetrik metot kullanılarak toplam fenolik madde miktarı (Gallik Asit Eşdeğeri üzerinden mg/g olarak), fenolik bileşenler, serbest radikal yakalama aktivitesi (DPPH) ve demir iyonu indirgeme gücü (FRAP) yöntemlerine göre antioksidan aktivitelerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tıbbi adaçayında taze herba verimi 500.0-961.0 kg/da, kuru herba verimi 223.4-556.6 kg/da, drog yaprak verimi 129.6-367.2 kg/da, kuru madde oranı %35.9-62.8, uçucu yağ oranı %0.83-3.33, uçucu yağ verimi 1.35-11.36 l/da, toplam fenolik madde miktarı 14.54-30.83 mg/g arasında değişim göstermiştir. Yaz ve güz aylarında hasat edilen bitkilerin drog herba ve yaprak verimleri, uçucu yağ oranları ve verimleri ile toplam fenolik madde miktarları kış ve bahar aylarında hasat edilen bitkilere göre daha yüksek bulunmuştur. Tıbbi adaçayının uçucu yağ kompozisyonunu oluşturan en önemli bileşenlerin 1,8-sineol (%11.93-31.87), α-tuyon (%15.72-26.26), β-tuyon (%4.51-27.67) ve kafur (%3.65-23.02) olduğu, 1,8-sineol ve kafur oranları ilkbahar aylarında daha düşük oranlarda, α- ve β-tuyon oranları ise ilkbahar aylarında daha yüksek oranlarda bulunduğu tespit edilmiştir. Tıbbi adaçayının en önemli fenolik bileşenlerinin ise rosmarinik asit (15.15-100.57 mg/g), naringin (9.59-41.81 mg/g), hesperidin (9.80-53.26 mg/g) ve rutin (0.73-10.04 mg/g) olduğu, en yüksek antioksidan aktivitenin Mayıs ve Haziran aylarında biçilen ve en düşük antioksidan aktivitenin ise Mart ve Nisan aylarında biçilen adaçayı yapraklarında gerçekleştiği bulunmuştur.