İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Türk Dış Politikasına Sovyet Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İlker AKDAĞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hayri ÇAPRAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Türk dış politikasına Sovyet etkisi hakkında bilgi verilmektedir. Türkiye ile Sovyetler Birliği arasındaki ilişkilerin temelinde Boğazlar meselesi bulunmaktadır. Ruslar, Çarlık döneminden beri her defasında Boğazların kontrolünü ele geçirme teşebbüsünde bulunmuştur. İkinci Dünya Savaşı sırasında da Sovyetler Birliği bu amacına ulaşabilmek için Türkiyeyi savaşa sokmaya çalışmıştır. Yayılmacı politika güden İtalyanın ve Almanyanın balkanlardaki ilerleyişinin durdurulamaması, Türkiye savaşa katılmadığı için müttefik devletler tarafından sorgulanmaya başlanılmıştır. Türkiyenin savaşa girmeme gerekçesi görünürde ekonomik ve askeri yetersizlikler olarak ifade edilmiş olsa da asıl neden Sovyetler Birliğine güvenmemesidir. İkinci Dünya Savaşından Sovyetler Birliğinin galip çıkmasının temelinde Batılı Devletlerin yardımları olmuştur. Türkiye savaş stratejik konumunu değerlendirerek denge politikası uygulayarak tarafsızlığını korumuştur. Batılı devletler Türkiyeyi savaşa sürükleyebilmek için görüşmeler ve konferanslar düzenlemiş olsalar da savaş dışı kalmayı başarmıştır. Savaşın sonlarına doğru Sovyetler Birliğinin galibiyetini ilan etmesiyle Türkiye Sovyetler Birliğinden gelebilecek tehlikelerden dolayı ABD ve İngiltere ile iyi ilişkiler içerisine girmiştir. Türkiyenin bu tutumu sonucunda Sovyetler Birliği ile olan ilişkileri kopmuştur. ABD Başkanı Roosveltin ölümüyle yerine geçen Trumanın Sovyetler Birliğine karşı uygulamış olduğu dış siyasetinin sert olmasından dolayı Türkiye kendinde güven hissetmiştir. Bu güvenden dolayı Sovyetler Birliği emellerine ulaşamamıştır. Soğuk Savaş dönemine girilirken Türkiye Sovyetler Birliğinin tehditkâr politikasından korunabilmek için NATOya dâhil olmuştur.