Farklı Hammadde ve Bölgesel Örgülere Sahip Fonksiyonel Çorapların Konfor ve Performans Özelliklerinin Belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekstil Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Betül Akgünoğlu
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sibel KAPLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında, sentetik esaslı lifler (poliester, polipropilen) ile konfor ve performansı arttırmak amacıyla bu liflerin geliştirilmiş modifiye formlarından (Thermocool®, Polycolon®) farklı örgülerde (suprem, askılı, havlu) kumaşlar ve bölgesel olarak bu örgülere sahip fonksiyonel çoraplar üretilmiştir. Sentetik lifler ve modifiye formlarının, örme kumaş veya çorap formundaki konfor ve performans özellikleri incelenmiştir. Çorap kumaşlarına standart fiziksel (gramaj, kalınlık, gözeneklilik) ve mekanik (patlama mukavemeti, boncuklanma direnci, deri-kumaş sürtünmesi ve boyutsal değişim) testleri uygulanmıştır. Bunların yanında, çorapların termal konfor özelliklerini belirlemek için geçirgenlik (hava ve su buharı ), sıvı absorbsiyon ve transfer testleri (damla absorbsiyon (drop), batma süresi, absorbsiyon kapasitesi, geri ıslatma) yapılmıştır. Basınç konforu konusunda fikir sahibi olmak için belirli uzama oranlarında (% 30, 40, 50) ortaya çıkan kuvvet ve kumaşların dinamik elastik geri kazanım (DEGK) özellikleri incelenmiştir. Son bölümde ise fonksiyonel çorapların termal konforunu geliştirmek için kullanılan faz değiştiren madde içerikli mikrokapsüller poliamid çoraplara uygulanarak, temel performans özelliklerinin yanında konfor iyileştirme performansları da termal kamerayı da içeren T-History ve subjektif önkol testleri ile araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar hammadde ve kumaşların çorap olarak performansları açısından incelendiğinde, en dayanıklı hammaddelerin ve örgülerin standart poliester (PES) ve modifiye polipropilen (PP) lifi Polycolon® (MPP) ve suprem örgü olduğu tespit edilmiştir. En fazla elastikiyete ihtiyaç duyan çorap bölümlerinin, askılı örgü ve PES lifinden üretilmesi gerektiği de elde edilen sonuçlardandır. En az boncuklanma eğilimi gösteren PES esaslı askılı ve modifiye poliester Thermocool® (MPES) esaslı suprem kumaşlardır. Kullanım sırasında sürtünme dolayısıyla ayağa en az hasar veren hammaddeler beklendiği şekilde standart PP ve MPP iken, PES en yüksek sürtünmeyi oluşturmuştur. Örgü açısından incelendiğinde ise havlu kumaşların en yüksek sürtünme katsayısı değerleri ile ayağın hassas olmayan ve tamponlanması gereken bölgelerinde kullanılmasının uygun olduğu tespit edilmiştir. Çorabın ve giysinin vücut hareketlerine uyumunu ve basınç konforunu ifade eden dinamik elastik geri kazanım (DEGK) değerleri açısından çubuk yönünde %50 uzamadaki en yüksek değerler MPES kumaşta, en düşük değerler ise PES kumaşta gözlenmiştir. Uzamanın daha fazla olduğu sıra yönünde ise tersine PES kumaş en yüksek DEGK değerlerini verirken, diğer hammaddeler benzer performanslar göstermişlerdir. Genel olarak uzamanın sıra yönünde olduğu düşünülürse, daha az basınç uygulanması istenen giysi bölgelerinde PES kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Benzer amaçla, kumaşın vücuda uyguladığı basınç hakkında fikir veren, farklı uzamalar sonucu oluşan kuvvet değerleri incelendiğinde, çubuk yönünde en düşük kuvvetler PP kumaşta, en yüksek kuvvetler ise %30 uzamada MPES, %40-50 uzamada PES kumaşlarda gözlenmiştir. Sıra yönündeki kuvvet değerleri incelendiğinde ise %30-40 uzamada MPP, %50 uzamada ise PES kumaş en yüksek kuvvet değerlerini vermiştir. Kuvvet ve DEGK değerleri birlikte ele alındığında, kuvvet verilerinin sınırlı bilgi verdiği, basınç konforu konusunda grafik alanının analiz edildiği DEGK hesaplarının daha kapsamlı bilgi verdiği sonucuna varılmıştır. Sentetik liflerde önemli bir problem olmamakla birlikte PP, MPP ve MPES liflerinin, standart PES lifine göre daha yüksek yıkama sonrası boyutsal stabilite sağladığı belirlenmiştir. Termal konfor parametrelerinden hava geçirgenliği değerleri hammadde açısından incelendiğinde en düşük değerler içi boşluklu ve kanallı lif kombinasyonuyla havayla daha fazla sürtünme yüzeyine sahip olan MPES kumaşta gözlenirken, en yüksek hava geçirgenliği değerleri PES ve PP kumaşlarda gözlenmiştir. Sıvı absorbsiyon özelliklerini belirleyen damla (drop) testinde sıvıyı en kısa sürede içine alan, yani yüzey enerjisi en yüksek olan hammaddenin MPES, örgü olarak da daha pürüzsüz yüzey özelliklerinden dolayı suprem olduğu tespit edilmiştir. Sıvının kumaş içerisindeki hava ile yer değiştirme süresinin ölçüldüğü batma testinde ise en iyi transfer yine MPES kumaşlarda ve örgü açısından ise daha net ve büyük boşluklara sahip olan suprem yapılarda gerçekleşmiştir. Çorap açısından önemli bir diğer özellik olan absorbsiyon kapasitesi için en düşük değerler beklendiği şekilde PP kumaşta gözlenirken, en yüksek absorbsiyon kapasitesi değerleri PES ve MPES kumaşlarda gözlenmiştir. Örgü yapıları açısından incelendiğinde, ilginç şekilde askılı kumaşlar en yüksek, havlu kumaşlar ise en düşük absorbsiyon kapasitesi değerleri vermiştir. Kuruma sürelerinin uzunluğuna bağlı olarak ıslaklık hissine neden olan ve en geç kuruyan ve geri ıslatma testinde daha fazla sıvı transfer eden kumaşlar, absorbsiyon kapasitelerine de bağlı olarak, PES ve MPES kumaşlar olarak tespit edilmiştir. Multifilament poliamid kumaşa faz değiştiren madde içerikli mikrokapsül uygulaması bölümünde de, daha önce etkinlikleri belirlenen mikrokapsüllerin kumaş ve son ürün performansları tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre uygulanan mikrokapsüller deride termal kamerayla tespit edilen ve subjektif olarak da hissedilebilen bir soğukluk hissi oluşturmuştur. Bu işlem etkinliğini azalarak da olsa on yıkamaya kadar korumuştur.