Matrakçı Nasuh'un minyatürlerinin harita illüstrasyonları açsından incelenmesi ve Süleyman Demirel Üniversitesi harita illüstrasyonu uygulaması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Geleneksel Türk Sanatları Anasanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Kamile AKIN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Yusuf KEŞ

Özet:

Duygu ve düşüncelerin aktarımında bir ifade aracı olan resimleme sanatı, insanlık tarihi boyunca kullanılmıştır. Mağara duvarlarından günümüze kadar, ilkel insanların yaşadıklarını, doğa olaylarını, duygu ve düşüncelerini aktarmak amacıyla yaptıkları resim ve kabartmalar zaman içerisinde bir sanata dönüşmüştür. Toplumda farklı kültürel grupların yer alması farklı ifade tarzlarını da beraberinde getirmiştir. Kültürlerin kendilerini ifade etme tarzları kadar, duygu ve düşüncelerini açığa çıkarma tarzları da çeşitli uygulamalarla ortaya çıkmıştır. Kültürel uygulama farklılıkları neticesinde resimleme yöntemine kimi zaman minyatür, kimi zaman da illüstrasyon denilmiştir. Minyatür ve illüstrasyon çok eskiden beri bilinen ve kullanılan, aynı amaca hizmet eden bir resim/resimleme tarzıdır. Resimlemede önemli olan gerekli mesajı en açık ve anlaşılır şekilde ortaya koymaktır. Resimleme bir metinde geçen olayı ya da hikâyeyi algılayıp tasvir edebilme yetisidir. Görsel bir iletişim sanatı olan resimleme (minyatür-illüstrasyon), görselliğin üst düzeyde olduğu günümüzde farklı alanlarda, çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır. İllüstrasyon sanatının; tıp, teknik, ticari, kültürel ve bilgi verme amaçlı illüstrasyonlar olarak pek çok uygulama alanı vardır. Bu alanlar içerisinde yer alan harita illüstrasyonları günümüzde sıklıkla kullanılmaktadır. Tez çalışmasında, minyatür ve illüstrasyon ilişkisi ele alınarak, her ikisinin de aynı anlama geldiği, benzer amaçlarla uygulandıkları açıklanmıştır. Topografik kent tasvirleriyle bir ekol yaratmış olan Matrakçı Nasuh'un Beyan-ı Menazil-i Sefer-i Irakeyn adlı eserinde yer alan minyatürlerinden bazıları harita illüstrasyonları açısından incelenmiştir. Yapılan uygulama çalışmasında, Matrakçı Nasuh'un topografik harita minyatürlerinden ilham alınarak ve günümüz dijital teknolojisi kullanılarak bölgesel harita illüstrasyonu yapılmıştır.