NON DİYABETİK METABOLİK SENDROM HASTALARINDA SERUM ZONULİN DÜZEYİNİN METABOLİK PARAMETRELERLE İLİŞKİSİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tahir Çatalbaş
Danışman: Fevziye Burcu Şirin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Son yıllarda metabolik bozukluklarla anormal bağırsak mikrobiyotası ve artmış bağırsak geçirgenliği ilişkilendirilmektedir. Zonulin, bağırsak epitel hücreleri arasındaki sıkı bağlantıları düzenleyen bir proteindir. Serum zonulin düzeylerinin artışı bağırsak geçirgenliğinin artışının göstergesi olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada obez olup NCEP ATP3 kriterlerine göre metabolik sendrom tanısı alan ve almayan kişilerde serum zonulin düzeylerinin metabolik parametreler ve inflamasyon düzeyi ile ilişkisi incelenmek istendi. Çalışmaya 18-63 yaş aralığında 96 obez hasta ve 42 sağlıklı kontrol dahil edildi. Obez olan kişiler metabolik sendrom tanısı alan (n=47), metabolik sendrom tanısı almayan (n=49) olarak gruplandırıldı. Kan basıncı ve bel çevresi ölçümü, vücut kitle indeksi hesaplaması yapıldı. Açlık kan şekeri, HbA1c, insülin, ALT, kreatinin, lipid profili, hsCRP ve serum zonulin düzeyleri ölçüldü. Gruplar arasında yaş, cinsiyet, serum kreatinin, LDL-K, HDL-K düzeyleri açısından anlamlı fark bulunmadı (p >0,05). Gruplar arasında açlık kan şekeri (p <0,001), vücut kitle indeksi (p <0,001), HbA1c (p <0,001), insülin (p <0,001), trigliserid (p <0,001), total kolesterol (p=0,002), hsCRP (p <0,001) ve zonulin seviyeleri (p <0,001) istatistiksel olarak farklı bulundu. Zonulin ve hsCRP düzeyleri obez MetS (+) ve obez MetS (-) gruplarda sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksekti ancak obez MetS (+) ve obez MetS (-) grubu arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Serum zonulin düzeyi ile; VKİ, insülin ve HOMA-IR arasında orta derecede pozitif yönde korelasyon (sırasıyla rho: 0,503, p <0,001; rho: 0,456, p <0,001; rho: 0,481, p <0,001), AKŞ ve hsCRP arasında düşük-orta derecede pozitif yönde korelasyon (sırasıyla rho: 0,300, p <0,001; rho: 0,323, p <0,001), HbA1c arasında düşük derecede pozitif yönde korelasyon (rho: 0,231; p <0,001) saptanmıştır. Logistik regresyon analizinde HOMA-IR artışının metabolik sendrom gelişim riskini 1,3 kat artırdığı (p=0,023), zonulin ve hsCRP düzeylerinin ise etkisinin olmadığı gözlendi. Obez kişilerde zonulin düzeyi artışının hsCRP düzeyi ve bel çevresi uzunluğundan bağımsız olarak insülin direnci gelişiminde rolü olduğu gözlendi. Sonuç olarak obez kişilerde serum zonulin seviyesindeki artışın insülin direnci gelişimi üzerinden, dolaylı olarak metabolik sendrom riskini arttırdığı söylenebilir.