Laktik asit bakterilerinin nitrik oksit (NO) üretiminin ve bunun biyojen amin oluşumuna etkilerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Arzu Kart
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Aynur Gül KARAHAN ÇAKMAKÇI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:NO hayvanlar, bitkiler ve mikroorganizmalar açısından önemli işlevleri bulunan bir moleküldür. Bu nedenle farklı organizmalar tarafından üretilen NO'in endüstri ve sağlık koruma açısından biyoteknolojik ve tıbbi uygulama alanlarının aydınlatılması ve geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır.Bu araştırmada, nitrik oksit (NO) oluşturma yeteneğine sahip Lactobacillus plantarum (S1b, T119, Z1, Z2, Z3), Pediococcus aidilactici (S2, S3, S1a) ve Leuconostoc mesenteroides subsp. dextranicum (P2, P10) türlerine ait 10 adet laktik asit bakterisi kullanılarak, nitrik oksit sintaz (NOS) enzimiyle NO üretimini sağlayan genlerin belirlenmesi üzerinde durulmuştur. NO üretiminde etkili olan bu mekanizmanın yanı sıra laktik asit bakterileri (LAB) tarafından üretilen NO aracılığıyla, gıdalarda biyojen amin oluşumunun engellenmesi de irdelenmiştir. Bu hedefe yönelik olarak gerçekleştirilen çalışmaların ilk aşamasında LAB'nin NO üretim miktarlarına depolamanın etkisi belirlenmiştir. Uzun süre depolamanın etkisiyle tüm suşların NO üretimlerinde azalma meydana gelmiş, NO en yüksek miktarda Pediococcus acidilactici S2 (15,058 ? M), en düşük miktarda L. plantarum Z3 (2,877 ? M) tarafından üretilmiştir.Nitratı substrat olarak kullanarak nitrat redüktaz üzerinden NO üretimi gerçekleştiren suşları, NOS enzimi ile üretim yapan suşlardan ayırabilmek amacıyla NOS engelleme denemeleri gerçekleştirilmiştir. NOS enziminin engellenmesinde NG-metil-L_ arjinin (L-NMA) kullanılmıştır. Deneme sonucunda, 500 ? M'lık L-NMA bileşiğinin 5 suşun (S1b, T119, Z1, Z2, Z3) NO üretimlerini %40'ın üzerinde azalttığı belirlenmiştir. Buna ilaveten suşların NOS enzim aktiviteleri de incelenmiştir.NOS gen bölgesinin saptanması amacıyla uygun primer çiftleri (6 adet) kullanılarak, suşlara ait genomik DNA'da PZR gerçekleştirilmiştir. PZR işlemi sonucu elde edilen PZR ürünleri agaroz jel elektroforezinde incelenmiştir. Ancak yapılan denemeler sonucunda genomik DNA'da NOS geni belirlenememiştir. NOS genine ait bilginin plazmit DNA'da bulunabileceği varsayımından hareketle bundan sonraki çalışmalar, bu konu üzerinde yoğunlaştırılmıştır. Yapılan denemeler sonucunda plazmit DNA'da da NOS gen bölgesi belirlenememiştir.NO'nun biyojen amin oluşumu üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla öncelikle çeşitli ürünlerden izole edilen LAB'nin biyojen amin oluşturma özellikleri nitel ve nicel olarak belirlenmiştir. Biyojen amin üreten LAB ile NO oluşturma yeteneğine sahip LAB, biyojen aminlerin öncülü olan amino asitleri içeren MRS sıvı besiyerinde bir arada üretilmiştir. İnkübasyondan sonra suşların biyojen amin üretimlerinde meydana gelen değişimler HPLC ile saptanmıştır. Çalışmanın sonucunda NO üreticisi Lactobacillus plantarum T119 suşunun, A?09 suşunun oluşturduğu triptamin, ? -fenil etilamin, kadaverin, histamin ve tiramin miktarlarında önemli düzeyde azalmaya yol açtığı belirlenmiştir. Ancak NO, putresin üretimi üzerinde etkili olmamıştır. NO üreticisi Pediococcus acidilactici S2 ise A-09'un triptamin, kadaverin, histamin ve tiramin üretimlerini azaltmıştır.Anahtar Kelimeler: Nitrik oksit, Laktik asit bakterileri, Nitrik Oksit Sintaz, Biyojen amin.