Keçiborlu Kılıç (Isparta) Arkeolojik Sit Alanındaki Gömülü Yapıların Jeofizik Yöntemler İle Araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeofizik Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Onur Doğan
Danışman: Sedat Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Arkeoloji, her ülke insanının geçmişini, kültürünü ve her medeniyetin kendine özgü değerlerinin belirlenmesini sağlayan önemli bir bilim dalıdır. Arkeolojik çalışmalar oldukça zaman alan ve hassas çalışılması gereken bir süreç gerektirmektedir. Arkeolojik çalışmalar ile gömülü halde bulunan kalıntıların gün yüzüne çıkarılması hedeflenmektedir. Arkeolojik araştırmalarda kazılardan önce başvurulan yöntem aletsel arkeojeofizik ölçümlerdir. Bu ölçümler yeraltında gömülü kalıntıların yer, biçim, uzanım ve derinlik özelliklerini iki ve üç boyutta veren en etkin yöntemlerdir. Jeofizik uygulamalarla antik yapı kalıntısının yeri, derinliği ve durumu ile ilgili bilgilerin edinilmesi, kısıtlı zaman ve ekonomik olanaklar ile yürütülen arkeolojik kazıların planlanması ve yürütülmesi aşamasında katkı sağlamaktadır. Arkeolojik kazılarda, zaman ve ekonomik kazanımların yanında yanlış kazı ile tarihi buluntuların zarar görmemesi oldukça önemlidir. Yanlış yerden başlatılacak bir kazı, çalışmanın maliyetini arttıracağı gibi tarihi eserlerin zarar görmesine de yol açabilir. Bu bakımdan jeofizik çalışmalar arkeolojik araştırmalara büyük ölçüde yardımcı olmaktadır. Bu çalışma, Türkiye'de Isparta'nın kuzeyinde bir arkeolojik alanda (Kılıç Öreniçi Mevkii) birleşik bir jeofizik araştırması sunmaktadır. Burada kaçak bir kazı yapılmış ve Roma mimarisine ait olduğu düşünülen anıtsal bir kalıntı ortaya çıkmıştır. Bu temelde, kazı etrafında arkeolojik gömülü kalıntıların varlığını ve sürekliliğini belirlemek için, arkeolojik araştırmalarda en sık kullanılan elektrik özdirenç tomografi (ERT), manyetik haritalama ve yer radarı (GPR) yöntemleri ile, yaklaşık iki dekarlık bir alan araştırılmıştır. Saha ERT verilerinin ters çözümü için robust ters çözüm tekniğini esas alan bir algoritma kullanılmıştır. Toplam manyetik alan haritası, ölçülen manyetik alan değerlerine gerekli filtreleme ve kutba indirgeme işlemi yapılarak elde edilmiştir. Ölçülen GPR verilerinin yorumu için ise, genel veri-işlem adımlarını kapsayan bir yazılım kullanılmıştır. Bu üç jeofizik yöntemden elde edilen verilerin birlikte değerlendirilmesi ile, inceleme alanındaki muhtemel gömülü kalıntılarıın yerleri, uzanımları ve sınırları belirlenmiştir.