İstanbul'da 1856 Aksaray yangını sonrası yangın bölgesinde meydana gelen değişimlerin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Zeynep Beyza Demir
Danışman: Hatice Gökçen Özkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:19. yüzyılın ikinci yarısında İstanbul'da tarihi yarımadada meydana gelen, geniş bir alanı tahrip eden 1856 Aksaray Yangını'nda yangın alanını düzenlemek adına yapılan çalışmalardan başlayarak bölge önemli ölçüde değişime uğramıştır. 1839 Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesinin ardından kentin düzenlenmesi adına birçok karar alınmış ve bu kararlar ışığında düzenlemeler yapılmıştır. 1856 Aksaray Yangını'ndan sonra ise alanın düzenlenmesi adına ilk imar planı çizilmiştir. Söz konusu planlamanın ardından, İstanbul'da görülen yangınlar akabinde, tahrip olan alanların düzenlenmesi için, planlar yapılmaya başlanmıştır. Bu gerekçeyle 1856 Aksaray Yangını kent düzenlemesinde önemli bir dönüm noktası oluşturmuş ve bu yangından sonra kent imarı hız kazanmıştır. Bahsi geçen plana ulaşılamasa da yapılan düzenlemeyle birlikte yollar, caddeler, sokaklar ve parseller büyük ölçüde değişmiştir. Çalışma kapsamında bahsi geçen yangına ek olarak şehre giren yenilikler, modernleşme çalışmaları, doğal afetler, toplumsal yaşam gibi bölgenin değişimine sebep olan tüm etmenler bir arada değerlendirilmiştir. Yöntem olarak, döneme ait nizamnameler, yazılı basın kaynakları ve haritalar incelenmiştir. Bu yöntemle ilk imar planı fitilini ateşleyen 1856 Aksaray Yangını'ndan başlayarak 20. Yüzyılın başına kadarki süreçte yangın alanının yaşamış olduğu kentsel değişimlerin izleri sürülmüştür. Sonuç olarak bölgenin sahip olduğu kentsel dokunun, yangın sonrası yapılan düzenlemeler, kente giren yenilikler, modernleşme çalışmaları ve doğal afetler gibi sebeplerle geri dönülmez bir şekilde değişerek dönüştüğünü söylemek mümkündür. Bu çalışmada, 1856 Aksaray Yangını ile 20. Yüzyılın başları arasındaki süreçte alanda görülen kentsel değişikliklerin araştırılması amaçlanmıştır.