Sıcaklık Stresi Altında Çimlendirilen Vicia faba L. cv. Eresen- 87 Tohumlarında Mitotik İndeks, Hücre Döngüsü ve Kromozom Davranışları Üzerine Kimyasal Gübrelerin Etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Siğnem Öney
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Selma TABUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada gerek optimum (20°C) gerekse düşük (4°C) ve yüksek (30°C) sıcaklık stresi altında çimlendirilen Vicia faba cv. Eresen- 87 (syn. Faba vulgaris) tohumlarının kök uçlarında mitotik indeks, hücre döngüsü ve kromozom davranışları üzerine kimyasal gübrelerin etkileri araştırılmıştır.Saf su ortamında ve sıcaklık stresleri altında çimlendirilen Vicia faba tohumlarından elde edilen sonuçlar:Optimum sıcaklık olan 20°C'de saf su ortamında çimlendirilen Vicia faba tohumlarının mitotik indeks değerinin, düşük ve yüksek sıcaklıkta saf su ortamında çimlendirilen tohumların mitotik indeks değerlerinden yüksek olduğu tespit edilmiştir. Düşük ve yüksek sıcaklık stresi mitotik aktiviteyi olumsuz etkilemiş ve hücre bölünmesini baskılamıştır.Saf su ortamında çalışılan tüm sıcaklık dereceleri içerisinde hücre döngüsü periyodu üzerinde en olumlu etkiyi en yüksek G2/M fazı yüzdesi ile 20°C optimum sıcaklıkta çimlendirilen V. faba tohumları göstermiştir. Düşük ve yüksek sıcaklık hücre bölünmesini azaltarak hücrede quiescence durumunda bulunan hücre sayısının artmasına neden olmuştur.Saf su ortamında çimlendirilen V. faba tohumlarının kromozomlarında, çalışılan sıcaklık derecelerinin hiçbirinde herhangi bir anormallik gözlenmemiş ve mitotik safhaların tümü normal olarak belirlenmiştir.Farklı konsantrasyonlardaki amonyum sülfat ve potasyum sülfat uygulamalı ortamda sıcaklık stresleri altında çimlendirilen Vicia faba tohumlarından elde edilen sonuçlar:Amonyum sülfat ve potasyum sülfatın 50 µM'lık konsantrasyonları sıcaklık stresinin mitotik indeks üzerindeki olumsuz etkisini hafifletmede başarılı olmuştur. 50 µM'lık konsantrasyonların, hem düşük (4?C) hem de yüksek (30?C) sıcaklıkta kontrol gruplarına eşdeğer ya da daha yüksek bir mitotik indeks değerine sahip oldukları tespit edilmiştir. Yüksek ve düşük sıcaklık stresini indirgeme başarısı bakımından amonyum sülfat gübresi potasyum sülfat gübresine oranla daha olumlu etki göstermiştir.Hücre döngüsü üzerine amonyum sülfat ve potasyum sülfatın 50 µM'lık konsantrasyonları düşük ve yüksek sıcaklıkta en olumlu etkiyi göstermişlerdir. 50 µM'lık konsantrasyon sıcaklık stresinin mitotik aktivite üzerindeki olumsuz etkisini ortadan kaldırmak ya da azaltmak suretiyle hücre bölünmesini arttırmış ve 4?C ile 30?C'de kendi grupları içerisinde en yüksek G2/M fazı yüzdesi elde edilmiştir.Tüm sıcaklık derecelerinde kimyasal gübrelerin konsantrasyon artışına paralel olarak kromozom anormallik yüzdesi önemli ölçüde artmıştır. En yüksek konsantrasyon olan 1000 µM'lık konsantrasyonlar en yüksek kromozom anormalliği yüzdesini göstermiştir. Ayrıca tüm sıcaklık derecelerinde yapılan sitolojik incelemeler sonucunda mikronükleus, sarmalanamamış kromozomlar, yapışık kromozom oluşumu, düzensiz anafaz, anafaz ve telofaz köprüsü ile geri kalan kromozom şeklinde çok farklı tipte ve yüksek oranlarda kromozom anormalliklerine rastlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Amonyum Sülfat, Hücre Döngüsü, Kromozom Davranışları, Mitotik Aktivite, Potasyum Sülfat, Sıcaklık Stresi, Vicia faba (syn. Faba vulgaris).