OBEZİTE TANILI ÇOCUK VE ERGENLERDE KLİNİK PSİKİYATRİK DEĞİŞKENLER
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Büşra Bağcı
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ümit IŞIK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Dünyada olduğu gibi ülkemizde de çocuk ve ergenlerde obezite sıklığı artış göstermektedir. Çocukluk çağı obezitesinin tedavi edilmesi, çocuğun fiziksel, sosyal ve psikolojik sağlığını olumlu yönde etkileyeceği gibi, yetişkin döneme yansıyan etkileri nedeni ile de halk sağlığı açısından önemlidir. Önleme ve müdahale çabalarını arttırmak için obezitenin gelişmesine ve korunmasına katkıda bulunan psikolojik faktörlerin de erken tespitine güçlü şekilde ihtiyaç vardır. Bu çalışmada çocuk ve ergenlerde obezitenin gelişiminde ve korunmasında etkili psikiyatrik değişkenlerin rolüne odaklanarak bu değişkenlerin obezite üzerine etkilerinin tartışılması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmamıza Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Hastalıkları Endokrinoloji polikliniğinde obezite tanısı alan 12-18 yaş arası çocuk ve ergen olgular (n=103) ile yaşa göre normal kilo aralığında olan ve bilinen psikiyatrik tanısı olmayan yaş ve cinsiyet açısından hasta grubuna benzer sağlıklı kontroller (n=74) alındı. Çalışmaya katılan hasta ve kontrol gruplarının ebeveynlerine çocukları hakkında bilgi veren Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA), Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi (ÇDKA), ve Yenilenmiş Conners Ebeveyn Derecelendirme Ölçeği-Kısa Formu verilmiş ve doldurmaları istenmiştir. Çalışmaya katılan çocuklardan Revize Edilmiş Çocuk Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (ÇADÖ), Yeme Tutumu Testi (YTT), Barratt Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu (BDÖ) ve Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ölçeklerini doldurmaları istenmiştir. Araştırmacı tarafından çalışmaya dahil olan tüm olgulara sosyodemografik özelliklerin sorgulandığı anket formu uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda hasta grubunu oluşturan 103 çocuk ve ergenin %65.05'i (n=67) kız, %34.95'i (n=36) erkekti. Kontrol grubunu oluşturan 74 çocuk ve ergenin %63.5'i (n=47) kız, %36.5'i (n=27) erkekti. Olgu ve kontrol grubunun sosyodemografik verileri karşılaştırıldığında anne BKİ'si ve baba BKİ'si obeziteli çocuk ve ergenlerde anlamlı derecede yüksek saptanırken, kardeş sayısı ve fiziksel egzersiz süreleri kontrol grubundan anlamlı derecede düşük saptanmıştır (p<0,05). Obezite tanılı çocuk ve ergenlerin DEHB skorları, YTT puan ortalamaları, sosyal anksiyete, ayrılık anksiyetesi ve depresyon puanları, akran sorunları ve emosyonel sorunları kontrol grubundan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). Anne BKİ yüksekliği, baba BKİ yüksekliği, fiziksel egzersiz süresinin azlığı ve DEHB varlığı obeziteyi yordayan faktörler olarak saptanmıştır. Anne BKİ yüksekliği ve erkek cinsiyete sahip olma yüksek BKİ persentil düzeyi ile ilişkili bulunmuştur. Sonuç: Bulgularımız sonucunda obeziteyi yordayan faktörler arasında genetik yatkınlık ön plana çıkmış olsa da müdahale edilebilir faktörler olarak fiziksel aktivite süresi ve olası DEHB tanı ve tedavisi konusunda ailelere ve hastalara verilebilecek psikoeğitim sayesinde olumlu sonuçlar elde edilebileceği düşünülmektedir. DEHB'nin obeziteyi yordayan bir faktör olması klinisyenler açısından büyük önem taşımaktadır. Bunun yanında depresyon, ayrılık anksiyetesi, sosyal fobi obezitenin sebep olabileceği durumlar olabileceği gibi psikiyatrik komorbiditeler obezite tedavisine engel olabilmekte ya da kilo alımını hızlandırabilmektedir. Psikiyatrik durumlar ve obezite arasındaki nedensel ilişkinin netlik kazanabilmesi için boylamsal çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Çocukluk çağı obezitesi, psikiyatri, komorbid psikiyatrik durumlar