Türkiye’de Karabuğday Yetiştiriciliği Yapan İşletmelerin Sosyo-Ekonomik Yapısı ve Geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Emine Birer
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEVLÜT GÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de karabuğday tarımı son yıllarda gelişme göstermektedir. Ürün ile ilgili istatistikler yetersizdir. Bu çalışmada üretici düzeyinde karabuğday üretim faaliyetinin teknik ve ekonomik durumunun belirlenmesi ile geliştirilebilmesi yönündeki eğilimlerin tespiti amaçlanmıştır. Buna göre çalışmanın amaçları; (i) karabuğday üretim faaliyetinde bulunan yöredeki işletmelerin sosyo-ekonomik yapısının belirlenmesi, (ii) karabuğday üretim faaliyetinin teknik yapısının saptanması, (iii) karabuğday üretim faaliyetinin ekonomik yapısının saptanması, (iv) sorunların saptanarak çözüm önerilerinin geliştirilmesidir. Çalışmanın ana materyalini, Türkiye'de karabuğday üretim faaliyetinde bulunan işletmelerden anket yöntemi ile elde edilen veriler oluşturmuştur. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sisteminde ürün ile ilgili kayıtlara rastlanılmamış, dolayısıyla Konya, Karaman, Çankırı illerinde İl Müdürlükleri ile görüşülerek anakitle hacmi 47 işletme olarak tespit edilmiştir. Bu illerde karabuğday yetiştiriciliği yapan 47 işletme ile görüşülmüştür. İşletmeler ortalamasında toplam arazi varlığı 457.59 dekardır. Karabuğday ekilen arazinin büyüklüğü ise 27.01 dekardır. Bu alanın toplam işletme arazi varlığı içindeki payı %5.90'dır. Karabuğday tarımı yapan işletmecilerin yaşı 45.57 yıl, eğitim düzeyi 8.38 yıl, aile genişliği 4.49 kişi, tarımsal deneyimleri 24.26 yıl olarak belirlenmiştir. Karabuğday üreticilerinin işletme dışı tarımsal işe sahibi olma oranı yüksektir (görüşülen işletmelerin %48.94'ü). Karabuğday üretiminde deneyimleri ise 1.70 yıldır. Dolayısıyla işletmecilerin karabuğday üretimi konusunda deneyimleri oldukça düşüktür. Bu durum karabuğday ürününün Türkiye'de yeni yeni üreticiler tarafından bilinmeye başlaması anlamına da gelmektedir. İşletmelerin temel tarımsal faaliyet bitkisel üretim olmakla beraber, büyükbaş hayvan yetiştiriciliği, küçükbaş hayvan yetiştiriciliği ve arıcılık faaliyetine de yer vermişlerdir. İşletmelerde Gayrisafi Üretim Değeri (GSÜD) 138745.99 TL'dir. Karabuğday üretim faaliyetinden elde edilen GSÜD, toplam GSÜD'nin %17.15'ini oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında yer alan işletmelerin maliyet kalemlerinin hesaplanmasında tek ürün bütçe analiz yöntemi kullanılmıştır. İşletmeler ortalamasında dekara karabuğday üretim maliyetinin 491.31 TL olduğu hesaplanmıştır. Karabuğday üretim maliyeti %69.69'unu değişen, %30.31'ini sabit maliyetler oluşturmaktadır. En önemli maliyet kalemleri makine kirası ile arazi kirasıdır. Üreticiler ortalamasında karabuğday üretiminden elde edilen brüt kâr değeri 23793.14 TL, mutlak kâr 10522.63 TL olarak hesaplanmıştır. Nispi kârın ise 1.79 olduğu tespit edilmiştir. Karabuğday yetiştiriciliğinde en önemli sorunun başında, bu ürünün yetiştirme tekniğinin üreticiler tarafından yeteri kadar bilinmemesi gelmektedir. Özellikle toprak hazırlığı, ekim zamanı, ekim sıklığı, gübre uygulama miktarı, gübre uygulama zamanı, sulama zamanı gibi konularda üreticilerin bilgi eksikliği bulunmaktadır. Nitekim bu eksiklikler üreticilerin uygulamalarına da yansımıştır. Ürünün pazarlama aşamasında da çeşitli sorunlar bulunmaktadır. Bunların en önemlilerini; ürünün kabuk soyma gibi işlemesinde yaşanan sorunlar ile ürün fiyatındaki istikrarsızlıktır. Türkiye'de karabuğday üretimi son yıllarda yaygınlaşma göstermiştir. Karabuğday üretiminin sürdürülebilirliğinin artırılabilmesi açısından üreticilerin ürünün üretim tekniği konusunda bilgisinin arttırılması, teknik konularda bölgeler itibariyle denemelerin oluşturulması ve bunun üreticiye yansıtılması gerekmektedir.