Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Yeliz AKKAŞ
Danışman: Melek Zeybek Yünlü
Özet:
Bu araştırmada çalışma alanı olarak seçilen Yalvaç Deresi, Türkiye'nin ikinci büyük tatlı su gölü olan Eğirdir Gölü'nü besleyen önemli kaynaklardan biridir. İçme suyu ve tarımsal sulama amacıyla kullanılan akarsuyun kirliliğinin belirlenmesi, suyun kullanılabilirliğinin devamı için önemli olduğu kadar Eğirdir Gölü'ne taşıdığı kirlilik yükünün belirlenmiş olması açısından da önemlidir. Ayrıca çalışmada akarsuyun makrozoobentik omurgasız faunası ortaya çıkarılmış, bu canlılar ile fizikokimyasal özellikler arasındaki ilişkiler de belirlenmiştir. Arazi çalışmaları Nisan 2022 ve Ocak 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş, belirlenen altı istasyondan, mevsimsel peryotlarla su ve makrozoobentik omurgasız örnekleri alınarak incelenmiştir. İstasyonların seçiminde, akarsuya karışan yan kolların bağlantı noktalarının öncesi ve sonrası, akarsuya dışarıdan atık deşarjının olup olmaması, kirletici unsurlar, ulaşım gibi faktörler göz önünde bulundurulmuştur. İlk istasyon kaynak bölgesine oldukça yakın bir konumda yer alırken, son istasyon akarsuyun göle dökülmeden hemen öncesindeki bölgeden seçilmiştir. Makrozoobentik omurgasız örnekleri, bentik el kepçesi kullanılarak toplanmıştır. Çalışma sonunda Gastropoda sınıfına ait 3, Malacostraca sınıfına ait 1, Insecta sınıfına ait 43, Hirudinea sınıfına ait 2 takson olmak üzere toplam 49 takson ve 4940 birey tespit edilmiştir. Ayrıca istasyonlarda belirlenen makrozoobentik omurgasız canlıların sıklık, baskınlık, çeşitlilik değerleri ve bu canlılara göre istasyonların benzerlikleri saptanarak, su kalitesi sonuçları ile birlikte değerlendirilmiştir. Benzerlik değerleri incelendiğinde ilk 3 istasyondaki benzerlik değerlerinin birbirine oldukça yakın olduğu, 6. istasyonun ise diğer istasyonlarla arasındaki benzerlik değerlerinin oldukça düşük olduğu görülmüştür. En yüksek benzerlik değeri 1.ve 2. istasyonlar (%75,4) arasında, en düşük değer ise 1. ve 6. istasyonlar (%10,8) arasında tespit edilmiştir. En yüksek çeşitlilik değeri 1.istasyonda, en düşük çeşitlilik değeri 6. istasyonda belirlenmiştir. Ayrıca belirlenen taksonların tamamı, bu akarsu için yeni kayıt olarak bildirilmiştir. Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği'ne göre (fizikokimyasal veriler kullanılarak) yapılan su kalitesi değerlendirmesinde, çalışma alanında üç farklı su kalitesi basamağı belirlenmiştir. İlk üç istasyon tüm parametrelere göre 1. sınıf su kalitesine sahipken, diğer istasyonların su kalitesinde düşüş olduğu görülmüştür. İlk üç istasyonun kaynak bölgesine yakın olması ve çevrelerinde kirletici unsurun olmaması sebebiyle bu bölgelerde su kalitesinin yüksek olduğu, diğer istasyonlarda ise çevrelerindeki yerleşim yerlerinden kaynaklanan evsel atıklar, tarım alanları, yapılan hayvancılık faaliyetleri nedeniyle su kalitesinin azaldığı belirlenmiştir.