Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Geleneksel Türk Sanatları Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YEŞİM AKSOY ŞAŞTIM
Danışman: Yusuf Bilen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Tarih boyunca yaşamış olan uygarlıkların ulaştıkları medeniyet seviyelerini en güzel şekilde ifade eden, ortaya koydukları sanat eserleridir. Türkler ilme verdikleri önemi sanatla birleştirerek, kitap sanatları alanında nadide eserler vermişlerdir. Yazma eserlerin yazılarına özen gösterildiği kadar, hattatların yazdığı sayfaların kenarları da büyük bir maharetle tezyin edilmiştir. Türklerde kitap sevgisinin ve saygısının en mühim belgelerinden olan Kur'ân-ı Kerîm'ler aynı zamanda, Türk süsleme sanatlarının en güzel örneklerini teşkil etmektedir. Geçmişten günümüze ulaşan kültürel mirasımızın unsurları Kur'ân-ı Kerîmler ve el yazması eserler, bugün özel koleksiyon, müze ve kütüphanelerde muhafaza edilmektedir. Kütüphaneler, bünyesinde farklı konu ve tarihlere ait yazma eserleri barındıran birer hazinedir. Bu kütüphanelerin başında Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi gelmektedir. Bu çalışmanın, birinci bölümünde tezhip sanatı tanımı, tarihçesi ve Kur'ân-ı Kerîmlerin tezhipli sayfaları, ikinci bölümde Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesinde bulunan XIX. yüzyıla ait yirmi adet Kur'ân-ı Kerîm'in müzehhep sayfaları incelenmiş, üçüncü bölümünde ise dönemin özelliklerini yansıtan özgün tasarımlar yapılmıştır. XIX. yüzyıla ait el yazması eserlerden, Nuri Arlasez 00088, Yazma Bağışlar 04888, Muğla Hoca Mustafa Efendi 00003, Yazma Bağışlar 05659, Yazma Bağışlar 01400, Serez 00018, Nuri Arselez 00257, Nafiz Paşa 00010, Kılıç Ali Paşa 00019, Yazma Bağışlar 06496, Darulmesnevi 00003, Yazma Bağışlar 02571, Yazma Bağışlar 00810, Yazma Bağışlar 06800, Pertevniyal 00007, Yazma Bağışlar 03787, Pertevniyal 00017, Yazma Bağışlar 00798, Pertevniyal 00016, Yazma Bağışlar 03204 envanter numaralı Kur'ân-ı Kerîmler tarihsel süreç göz önünde bulundurularak kompozisyon, motif, renk ve ait olduğu dönemin tezhip özellikleri açısından incelenmiştir. Kur'ân-ı Kerîmlere ait görseller, çizimler ile desteklenmiştir. Kur'ân-ı Kerîmlerin XIX. yüzyıl tezhip sanatının tezyinat özelliklerini yansıttığı görülmüştür.