Sağlık Hizmetlerinde Maliyet Paylaşımı Konusunda Bireylerin Bilinç Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sağlık Yönetimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KEVSER SEZER KORUCU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Aygen OKSAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de sağlık hizmetlerinin finansmanın sağlanmasına dair birçok yöntem vardır. Bu yöntemlerden biri de cepten yapılan ödemeler kapsamındaki kullanıcı katkılarıdır. Kullanıcı katkıları hastaların sağlık hizmetinden yararlanabilmek için genel sağlık sigortası veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler tarafından ödenecek tutardır. Bu uygulamaya yönelik hastaların genel değerlendirmeleri ve bilinç düzeyleri önemlilik göstermektedir. Bu çalışmanın amacı Türkiye'de mevcut maliyet paylaşımı uygulamalarına (Aile Hekimliği ile Devlet Hastanesi, Üniversite Hastanesi ve Özel hastane acil servislerinin kullanımı için sigorta dışında cepten yapılan ödemeler ve ilaç katkı payları) dair hastaların genel değerlendirilmelerini almak ve bireylerin hastalık türüne göre katkı paylarının ne kadarına katlanabileceğini ortaya çıkarmaktır. Ayrıca bu değerlendirme ve katlanılma düzeylerinin demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu amaçla kolayda örnekleme yöntemiyle Isparta il merkezindeki 18 yaş ve üzeri bireyler olmak üzere toplam 501 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak literatür taraması yapılarak ve uzman görüşü alınarak geliştirilen "Sağlık Hizmetleri Kullanımında Maliyet Paylaşımı Anketi" kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre medeni durum, eğitim durumu ve gelir durumunun bireylerin kullanıcı katkılarına yönelik değerlendirmelerini doğrudan etkilediği bulunmuştur. Bu bağlamda evli olanların bekârlara göre daha az tutarda kullanıcı katkısı ödemeyi tercih etttikleri görülmüştür. Eğitim durumu ile doğru orantılı bir şekilde talep edilen kullanıcı katkısı tutarı da artış göstermiştir. Yine üst gelir grubundaki katılımcıların daha fazla tutarda kullanıcı katkısı ödemeyi tercih ederken; alt gelir grubundakilerin daha az tutarda kullanıcı katkısı ödemeyi tercih ettikleri tespit edilmiştir. Bireylerin ödemeyi talep ettikleri kullanıcı katkılarının sağlık sisteminden duyulan memnuniyet ile ilişkisi bulunmuştur. Sağlık hizmetinden memnun olanlar daha fazla kullanıcı katkısı ödemeye katlanabilirken; memnun olmayanların daha az miktarda kullanıcı katkısı ödemeye katlandıkları tespit edilmiştir. Ayrıca yaşlılar daha düşük tutarlarda kullanıcı katkısı ödemeyi isterken, gençler daha yüksek tutarlarda önerilerde bulunmuştur. Bireylerin hastalık şiddetine ve sağlık hizmeti sunucusuna göre ödemeyi talep ettikleri kullanıcı katkı tutarı da değişkenlik göstermiştir. Bu çalışmanın önemli bir sonucu da kronik rahatsızlığı olan bireylerin ödenen tutara katlanılabilirlik durumu ve tercih edilen kullanıcı katkısı tutarını doğrudan etkilemesidir. Kronik rahatsızlığı olan bireyler sağlık hizmetini daha çok kullandıkları için daha az tutarda ödeme yapmayı talep etmektedir. Son olarak ise katılımcıların kullanıcı katkısı ödemesi yaptıklarının farkında oldukları ancak sağlık hizmeti sunucularına ne kadar ödeme yaptıklarının farkında olmadıkları ortaya konmuştur.