Umbelliferae Familyasından Bazı Önemli Kültür Türlerinin Isparta Ekolojik Koşullarında Tarımsal ve Teknolojik Özelliklerinin Belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sevil KESKİN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HASAN BAYDAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Anason (Pimpinella anisum L.), dereotu (Anethum graveolens L.), kimyon (Cuminum cyminum L.), kişniş (Coriandrum sativum L.), rezene (Foeniculum vulgare Mill.) dünyada ve ülkemizde kültürü yapılan çok değerli tıbbi ve aromatik bitkileridir. Bu araştırmada anason, kimyon, kişniş, rezene ve dereotu çeşitlerinin ve populasyonlarının Isparta ekolojik koşullarında bazı tarımsal ve teknolojik özelliklerinin belirlenmesi ve petroselinik asit kaynağı olarak değerlendirme olanaklarının araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmada materyal olarak "Türkmen09" ve "Egebir09" kimyon çeşitleri, "Gamze", "Erbaa" ve "Arslan" kişniş çeşitleri ile birlikte "Ankara" kimyon populasyonu, "Çardak", "Burdur" ve "Yeşilova" anason populasyonları, "Denizli", "Muğla" ve "Burdur" rezene populasyonları, "Burdur", "Balıkesir" ve "Akşehir" dereotu populasyonları kullanılmıştır. Tarla denemesi, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. En yüksek tohum/meyve verimi kimyonda "Egebir09" çeşidinden (97.00 kg/da), anasonda "Yeşilova" populasyonundan (47.01 kg/da), rezenede "Denizli" populasyonundan (63.66 kg/da), kişnişte "Erbaa" çeşidinden (82.85 kg/da) ve dereotunda "Balıkesir" populasyonundan (69.45 kg/da) elde edilmiştir. En yüksek sabit yağ oranı kimyonda "Egebir09" çeşidinde (%29.03), anasonda "Yeşilova" populasyonunda (%24.38), rezenede "Denizli" populasyonu (%23.67), kişnişte "Arslan" çeşidi (%24.63) ve dereotunda "Burdur" populasyonunda (%21.24) belirlenmiştir. En yüksek uçucu yağ oranı kimyonda "Türkmen09" çeşidi (%2.13), anasonda "Burdur" populasyonu (%3.60), rezenede "Burdur" populasyonunda (%3.13), kişnişte "Gamze" çeşidinde (%0.47) ve dereotunda "Burdur" populasyonunda (%3.73) tespit edilmiştir. En önemli ana uçucu yağ bileşeni kimyonda a-thojenol (%30-43), anasonda anethol (%95-97), rezenede anethol (%79-89), kişnişte linalool (%81-85) ve dereotunda karvon (%37-68) olarak bulunmuştur. En yüksek petroselinik asit oranı ise kimyonda "Türkmen09" çeşidinde (%60.18), anasonda "Çardak" populasyonunda (%63.37), rezenede "Burdur" populasyonunda (%83.49), kişnişte "Erbaa" çeşidinde (%79.89) ve dereotunda "Burdur" populasyonunda (%87.28) kaydedilmiştir. Anahtar Kelimeler: kimyon, anason, rezene, kişniş, dereotu, verim, sabit yağ, uçucu yağ, petroselinik asit.