Suriyeli Sığınmacılar İçin Uygun Ev Sahibi Ülkelerin Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ile Belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ekonometri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Merve KILINÇ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Kenan Oğuzhan ORUÇ
Özet:2011 yılında Suriye'de cereyan eden iç savaş sonrasında Suriyeliler, büyük kitleler halinde diğer ülkelere göç etmek zorunda kalmıştır. Uluslararası toplumun mültecilik ve sığınmacılık gibi problemleri çözümlemek için yaptığı pek çok çalışma ve anlaşma bulunmaktadır. Bu anlaşmaların genel çerçevesini temel insan hakları belirlemektedir. Mültecilik veya sığınmacılık durumunda insanların geri gönderilmemesini ve bu insanların can güvenliğinin sağlanmasını temin eden önemli çatı ilkelerden birisi de Geri Göndermeme İlkesidir. Fakat uluslararası sözleşmelerde ve protokollerde yer alan bu ilke karşılığını gerçek hayatta bulamamaktadır. Çoğu ülke Suriyelilerin ülkeye kabul edilmesi konusuna insan haklarından ziyade birer devlet politikası ve mali yük olarak yaklaşmaktadır. Sayılarının milyonlarla ifade edildiği Suriyeliler, yaşanılan olumsuzluklar sebebiyle gitgide çözülemeyen bir düğümün içerisinde yer almaktadır. Bu çalışmada, Suriyeliler için uygun ülkelerin belirlenmesi problemine temel insan hakları çerçevesinde yaklaşılmıştır. Birden fazla kriterin ve alternatifin bulunduğu karar verme problemlerine kolay ve anlaşılır çözümlemeler öneren çok kriterli karar verme yöntemleri, çalışmanın çözüm tekniği olarak belirlenmiştir. 49 ülke ile sınırlanan alternatif ülkeler kümesi; refah seviyesi, kültürel benzerlik gibi farklı kıstasları temsil eden 7 kritere göre değerlendirilmiştir. Kriterlerin ağırlıklarının belirlenmesinde sübjektif değer yargılarını sisteme katabilen Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile nesnel bir yaklaşımı benimseyen Entropi Yöntemi kullanılmıştır. Analiz aşamasında kullanılan TOPSIS Yöntemi alternatif değerlerinin ideal çözüm noktalarından uzaklığına göre çözümlemeler yaparken, Gri İlişkisel Analiz (GİA) ise gri belirsizlik katsayılarını kullanarak çözümlemeler yapmaktadır. Çalışmanın sonucunda ağırlıklara ve yöntemlere bağlı olarak 4 farklı alternatif ülkeler kümesi belirlenmiştir. Bu kümeler arasındaki benzerlikler ve farklılıklar sebepleriyle sonuçlar beraber yorumlanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çok Kriterli Karar Verme, TOPSIS, Gri İlişki Analizi, Analitik Hiyerarşi Prosesi, Entropi Yöntemi, Suriye İç Savaşı, Mülteciler.