Toplumsal kökene bağlı eğitim eşitsizlikleri: Üniversite öğrencileri üzerine sosyolojik bir araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Sosyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Semra Uz
Danışman: Ümit Akca
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hemen her şehirde üniversite kurulması ve şehirlerdeki üniversite sayısının artırılması neticesinde yükseköğretime alınan öğrenci sayısında artış olmuştur. Bu durum, alt toplumsal kökenden öğrencilerin üniversiteye erişim şansını artırsa da yükseköğretime erişimde demokratikleşmeyi sağlamamıştır. Bu öğrenciler, ulaştıkları eğitimin niteliği açısından eğitim alanının dezavantajlıları olarak kalmaya devam etmiştir. Bu bağlamda araştırmada, toplumsal köken eğitim ilişkisini tespit etmek amaçlanmıştır. Bu amaçla, üniversite öğrencilerinin toplumsal köken, eğitim geçmişi, öğrencilik profili ve geleceğe yaklaşım farklılıkları açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca ekonomik, kültürel ve sosyal sermaye sahipliği üzerinden ölçülen toplumsal kökenin öğrencilerin ulaştığı eğitimin niteliği, akademik başarısı, yaşam şartları, sosyokültürel gelişimine yönelik etkinlikleri ve geleceğe yaklaşımı üzerindeki etkisi tespit edilmeye çabalanmıştır. Nicel araştırma yöntemi ile tasarlanan araştırmanın verileri, Karabük Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesinde öğrenim gören 800 öğrenciye uygulanan anket tekniği ile elde edilmiştir. Araştırmada, üst toplumsal kökenden öğrencilerin daha nitelikli okul ve eğitim imkânlarına eriştiği ve bunun akademik başarıyı getirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Yaşam şartları ve maddi imkânları daha elverişli olan bu öğrencilerin sosyokültürel gelişimine katkı sağlayacak akvititelere daha fazla katıldığı ve geleceğe yönelik yaklaşımlarının daha olumlu olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Hacettepe Üniversitesi öğrencilerinin Karabük Üniversitesi öğrencilerine göre daha üst toplumsal köken özelliklerine sahip olduğu, nitelikli okullara erişim sağladığı, işgücü piyasasına yönelik becerilerini geliştirdiği, akademik donanımına özgüven duyduğu ve geleceğe yönelik yaklaşımının olumlu olduğu belirlenmiştir. Bölümler içerisinde ise Tıp Fakültesi öğrencileri, ekonomik, kültürel, sosyal sermaye sahipliği, eğitim imkânı, yaşam şartı, geleceğe yaklaşımı açısından en avantajlıları oluşturmaktadır. Sonuç olarak, üst toplumsal kökenden öğrencilerin mevcut toplumsal konumlarını korumaya izin veren daha nitelikli eğitim imkânlarına erişebildiği; alt toplumsal kökenden öğrencilerin böyle bir eğitime erişim şansının daha az olduğu tespit edilmiştir. Eğitimin bu haliyle toplumsal köken eşitsizliklerini pekiştirdiği anlaşılmıştır.