ENDÜSTRİ İÇİ TİCARETİN BELİRLEYİCİLERİ, TÜRKİYE'NİN İMALAT SANAYİ ENDÜSTRİ İÇİ TİCARETİNE YÖNELİK PANEL VERİ ANALİZİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Canan Şentürk
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Levent KÖSEKAHYAOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarım ve Sanayi Devrimi'nin yarattığı köklü değişimle, günümüzde "bilgi çağı" olarak adlandırılan yeni bir çağa geçişin yaşandığı gözlenmektedir. Ekonomik faaliyetler bilgi temelli hale gelmekte ve dünya ticaretinde liberalizasyon ile küresel rekabet de giderek artmaktadır. Bu kapsamda, küresel rekabet ve ticaret, bilgi odaklı ürünler etrafında şekillenmekte; bilgiyi üreten ve ekonomik faaliyetlerin içerisinde etkin olarak kullanan toplumlar gelişmiş bir ekonomiye sahip olmaktadır. Geleneksel teoriler, uluslararası ticareti, ülkelerin karşılaştırmalı üstünlüklerden fayda sağlaması biçiminde algılarken, uluslararası ticaret yaklaşık yarım yüzyıldır ar-ge faaliyetlerini ve yakın teknoloji yarışındaki liderlik kaymalarını yansıtmaktadır. Açıkçası bu dönüşüm geleneksel teorilerin yetersizliğini ve "yeni bir felsefe"nin tanımlanmasını gerekli kılmakta; endüstri-içi ticaretin geleneksel teorilere meydan okumasına dayanmaktadır. Bu bağlamda, çalışmanın ilk bölümünde, küreselleşme ile dünya ticaretinin tarihsel süreç içerisindeki seyri ve coğrafi dağılımı üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde dış ticaret teorilerinin evrimi tarihsel perspektifte değerlendirilmekte ve endüstri içi ticaret teorileri detaylandırılmaktadır. Üçüncü bölümde yer alan literatür incelemesiyle çalışmada, endüstri içi ticaret literatüründe temel yaklaşımlar, ölçme teknikleri ve hesaplama yöntemleri detaylı bir şekilde incelenmektedir. Çalışmanın ilk uygulama aşamasını oluşturan dördüncü bölümde, Türkiye'nin hem dünya hem de 20 ticaret ortağı ülke ile gerçekleştirdiği 1990-2013 yılları arası endüstri içi ticareti, hem toplam dış ticaret değerleri üzerinden hem de mal grupları ve endüstri bazında ölçümlerle değerlendirilmektedir. Son bölümünde ise, 1995-2012 dönemi için Türkiye'nin endüstri içi ticaretinin ülke ve politika temelli belirleyicilerine ilişkin modelleme, panel veri analizi ve sonuçlarının değerlendirilmesi yer almaktadır. Analizlerde, Türkiye'nin ticaret ortakları ile gerçekleştirdiği endüstri içi ticaret üzerinde etkili ülke ve politika temelli belirleyicilerin, ülkelerin gelişmişlik düzeyi, kalkınma düzeyi farklılıkları, ortalama piyasa büyüklüğü, dışa açıklık, coğrafi uzaklık ve ekonomik entegrasyon olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.