Uluslararası İlişkilerde Bir Kuvvet Kullanma Aracı Olarak Koruma Sorumluluğu: Darfur ve Libya Örnek Olay İncelemeleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Adem Ali İren
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Muharrem GÜRKAYNAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsan haklarının son yüzyıl içinde giderek artan önemi ve hemen her devlet tarafından kabul edilmesi insan hakları ihlallerinin önüne geçilmesine engel olamamaktadır. Özellikle refah seviyesi düşük ve otoriter eğilimlerin daha yüksek olduğu ülkelerde sadece insan haklarına yönelik yaygın ihlaller olmamakta aynı zamanda çeşitli nedenlerle etnik temizlik, savaş suçu ve insanlığa karşı suçlarda işlenebilmektedir. Asli görevi kendi halkını korumak ve refahını sağlamak olan ülke yönetimleri bazen bu ana amaçlarının aksi istikamette hareket edebilmekte ya da ülke içindeki karışıklarda barışçıl yollarla düzeni sağlamakta yetersiz kalabilmektedirler.Çeşitli sebeplerle kendi halkına karşı sorumluluklarını yerine getirmeyen yönetimlerin uluslararası alanda siyasi ve ekonomik olarak baskı altına alınmasıyla geri adım atması beklenmektedir. Çünkü 21. Yy'da insan hakları en kutsal değerler arasında yer almakta ve savaş suçları ya da insanlığa karşı işlenen suçların engellenmesi için azami gayret gösterilmektedir. Bu nedenle ?koruma yükümlülüğü? adı altında oluşan norm, uluslararası topluma kitlesel zulüm ve katliamların önüne geçebilmesi ve bir ülkenin halkını şiddeti körükleyen kendi yönetimlerine karşı koruma sorumluluğu vermektedir. Koruma yükümlülüğü olarak bilinen kavram bir kanun olmaktan ziyade bir norm olarak ortaya çıkmıştır. Hâlihazırda mevcut bulunan çeşitli mekanizmaların etkin bir şekilde kullanımına olanak tanıyan ortak bir çatı olarak algılanan ?koruma yükümlülüğü?, arabuluculuk, erken uyarı mekanizmaları, ekonomik yaptırımlar ve BM Şartı VII. Bölümde yer alan esaslara göre uluslararası barışın devamı, kitlesel katliamların ve insanlığa karşı işlenen suçların önüne geçilmesi önemli bir mekanizma görevindedir.Özellikle, son yıllarda ortaya çıkan ve uluslararası toplumun dikkatini çeken Sudan (Darfur) katliamı ve Libya iç savaşı koruma yükümlülüğü bağlamında ele alınabilecek en güncel ve canlı örnekler olarak karşımızda durmaktadır. Sudan'da önüne geçilemeyen şiddet olaylarında ülkenin petrol açısından verimli güney bölgesinde yaşayan Hıristiyan halk referandumla bağımsızlığını elde ederken, Libya iç savaşı uluslararası müdahale sonrasında mevcut yönetimin düşmesiyle son bulmuştur.Anahtar Kelimeler: Koruma Yükümlülüğü, Sudan, Libya, Dış Müdahale, Uluslararası Barış, Uluslararası Güvenlik