Fuerte ve Hass çeşidi avokado meyve ve çekirdek kabukları ile yapraklarından fenolik bileşiklerin mikrodalga destekli ekstraksiyonunda işlem parametrelerinin optimizasyonu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEVRİYE KURT
Danışman: Ebru AYDIN, Gülcan ÖZKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Avokadonun (Persea americana Mill.) yaygın olarak bilinen Fuerte ve Hass çeşitlerinin atıkları olan yaprakları ile meyve ve çekirdek kabuklarının biyoaktif bileşenlerce zengindir. Bu çalışmada, yanıt yüzey metodu (RSM) ve merkezi karma tasarımı (Central Composite Desing, CCD) ile Fuerte ve Hass çeşidi avokadoların yaprakları ile meyve ve çekirdek kabuklarından fenolik madde ekstraksiyonunda mikrodalga destekli ekstraksiyon (MAE) işlem parametrelerinin optimize edilmesi hedeflenmiştir. Fuerte ve Hass çeşidinin yapraklar ile meyve ve çekirdek kabuklarının ekstraksiyon verimi (%) ve toplam fenolik madde içeriği (μg GAE/g ekstrakt) bakımından değerlendirildiğinde işlem koşullarından sıcaklık, süre ve katı/çözücü oranı optimum değerleri sırasıyla Fuerte çeşidi yaprakta 60 °C'de 5 dk ve 1 g kuru yaprak/100 mL su oranında, meyve kabuğunda 39 °C'de 5 dk ve 1 g kuru kabuk/100 mL su oranı ile çekirdek kabuğunda 60°C'de 5 dk 1.66 kuru çekirdek kabuğu/100 mL su oranında tespit edilmiştir. Hass çeşidinde ise yaprakta 47°C'de 5 dk ve 1.13 g kuru yaprak/100 mL su oranında, meyve kabuğunda 60°C'de 5 dakika ve 1 g kuru kabuk/100 mL su oranı ile çekirdek kabuğunda 60°C'de 5 dakika ve 4.28 kuru çekirdek kabuğu/100 mL su oranında tespit edilmiştir. Tüm modellerin tahmin değerleri istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (p<0.001). Optimum ekstraksiyon koşullarında elde edilen su ekstraktlarının fonksiyonel özellikleri olarak ise toplam fenolik madde miktarı, fenolik bileşimi ile antidiyabetik ve serbest radikalleri yakalama aktiviteleri tespit edilmiştir. Optimum ekstraktlarının α-glikozidaz aktivitesi Fuerte çeşidi yaprakta %66.12, meyve kabuğunda %86.71 ve çekirdek kabuğunda %23.66 bulunmuştur. Hass çeşidi yaprakta %64.59, meyve kabuğunda %78.41 ve çekirdek kabuğunda %32.09 olarak saptanmıştır. Ayrıca, Hass ve Fuerte çeşidi avokadonun yaprak ve meyve kabuklarının su ekstraktlarında majör bileşen olarak klorojenik asit tespit edilmiştir. Her iki çeşidin de çekirdek kabuklarının su ekstraksiyonlarında majör fenolik bileşik olarak protokateşik asit saptanmıştır. Optimum şartlarda elde edilen Fuerte çeşidi avokado yaprak, meyve ve çekirdek kabuk ekstraklarının TFM miktarları sırasıyla 1342.47, 2523.61 ve 347.24 μg GAE/g ekstrakt olarak bulunmuştur. Hass çeşidinde ise avokado yaprak, meyve ve çekirdek kabuk ekstraklarının TFM miktarları sırasıyla 591.76, 1339.06 ve 273.84 μg GAE/g ekstrakt olarak tespit edilmiştir. Sonuç olarak Fuerte ve Hass türü avokadoların yaprakları ile meyve ve çekirdek kabukları fenoliklerinin yeşil ekstraksiyon tekniklerinden biri olan MAE ile kısa sürede, düşük enerji ihtiyacı ve maksimum verim elde edildiği görülmüştür. Yaprak ve meyve kabukları yüksek fenolik, antioksidan ve antidiyabetik içeriklerinden dolayı takviye gıda olarak gelecekte diyabet hastalarında ve beslenmede kullanılabilir.