Mermer Ocaklarında Piroteknik Kaya Kırıcı Malzemelerin Kullanılabilirliğinin Araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AFŞİN GÜNEŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Servet DEMİRDAĞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mermer ocaklarında ekonomik değeri olan kayaçların blok şeklinde alınabilmesi için koordineli bir şekilde pasa ilerletme çalışmaları yapılmaktadır. Ocağın yapısına ve şekline göre değişik yöntemler geliştirilmeye çalışılsa da şimdiye kadar uygulanmakta olan en yaygın yöntem ekskavatörün ucuna ataşman olarak takılan hidrolik kırıcı ile ocağı genişletme veya pasa sökme çalışmalarıdır. Bu tez çalışmasında, Eğirdir bölgesinde Barla Mermer Maden San. Tic. Ltd. Şti.'ne ait bej mermer ocağında iki farklı yöntem; Hidrolik Kırıcı ve Piroteknik Kaya Kırıcı+Hidrolik kırıcı ile pasa ilerletme yöntemlerinin ekonomik değeri olmayan bölgelerde pasa ilerletme performans analizleri incelenmiştir. En uygun söküm ve/veya pasa ilerletme yönteminin bulunabilmesi için farklı bölgelerde kayaç yapısına bağlı olarak hidrolik kırıcı ve piroteknik kaya kırıcı+hidrolik kırıcı yöntemlerinin uygulaması yapılmıştır. Belirlenen bölgelerde işletmeye ait sondaj makineleri ile delikler delinerek, elmas tel kesme makinaları ile alt ve yan kesim işlemleri yapılmıştır. Belirlenen alanların alt ve yan kesim işlemleri tamamlandıktan sonra ilk olarak ekskavatörün ucuna ataşman olarak takılan hidrolik kırıcı ile söküm işlemleri gerçekleştirilmiştir. Daha sonra ise, delik delme makineleri ile gevşetme amaçlı delikler delinip piroteknik kaya kırıcı ile gevşetilen bölge, hidrolik kırıcı ile söküm işlemi gerçekleştirilerek pasa bölgeleri boşaltılmıştır. Bu iki yöntemin birbirlerine göre avantaj ve dezavantajlarını belirlemek için yerinde ölçüm ve gözlemler yapılmıştır. Bu çalışmalar sırasında; birim zaman, birim maliyet, idame yatırım giderleri, titreşim değerleri, ses ölçümleri, iş güvenliği ve çevre dostu açısından değerlendirmeler yapılmıştır. Piroteknik kaya kırıcıların kullanımı için farklı paternler denenerek en uygun delikler arası mesafe 2,5 m olarak belirlenmiştir. Piroteknik kaya kırıcı+Hidrolik kırıcı yönteminin ilk kez mermer ocaklarında pasa ilerletiminde kullanımı araştırılmış ve hem teknik hem de esneklik bakımından hidrolik kırıcı yönteminden daha uygun olduğunun sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Piroteknik kaya kırıcı, hidrolik kırıcı, pasa, gevşetme paterni, birim zaman, birim maliyet.