HIZLANDIRILMIŞ YAŞLANDIRMA TESTİ SONRASI ASPİR (Carthamus tinctorius L.) TOHUMLARINDA MEYDANA GELEN BİYOKİMYASAL DEĞİŞİKLİKLER

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sercan Önder

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Muhammet TONGUÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mevcut çalışmada altı farklı aspir genotipi (Bayer-6, Bayer-12, Dinçer, Montola 2000, Linas ve Olas), iki farklı sıcaklık (43 °C ve 45 °C) ve beş zaman kombinasyonu (0, 48, 72, 96, 120 saat) kullanılarak hızlandırılmış yaşlandırma testine (HYT) tabi tutulmuştur. HYT sonrası tohumlar 25 °C'de çimlenme testine sokulmuş ve çimlenme indeksleri her iki sıcaklık koşullarında yaşlandırılan genotiplerin tohumlarında belirlenmiştir. Çimlenme indeksi sonuçlarına göre 45 °C'de yapılan yaşlandırmanın aspir için uygun olmadığı belirlenmiştir. 43 °C'de yaşlandırılan genotiplere ait tohumların canlılıkları 72 saat yaşlandırmadan sonra hızlı bir şekilde düşüş göstermiştir. 43 °C'de yaşlandırılan tohumlardan canlılık kaybı en az ve en çok olan iki genotip (Bayer-12 ile Olas) seçilmiş ve HYT boyunca tohumlarda meydana gelen biyokimyasal değişiklikleri belirlemek için kullanılmışlardır. Biyokimyasal değişiklikleri belirlemek için 13 farklı analiz yapılmıştır. Yağların ve şekerlerin parçalanması ile oluşan toplam serbest yağ asitleri ve indirgenebilir şeker miktarları HYT boyunca her iki çeşitte de artış göstermiştir. Toplam çözünebilir protein ve şeker miktarları HYT boyunca azalmıştır. Enzimatik olmayan antioksidant bileşikler olan karoten, ksantofil, fenolik ve flavanoid miktarları HYT sürelerine bağlı olarak değişik miktarlarda azalmıştır. Diğer bir antioksidant vitamin olan tokoferol miktarı Olas çeşidinde HYT boyunca azalırken; Bayer-12 genotipinde 96 ve 120 saat yaşlandırmadan sonra artmıştır. Enzimatik olmayan lipid peroksidasyonunun göstergesi olan malondialdehit (MDA) miktarı her iki çeşitte de HYT boyunca azalmıştır. Enzimatik yollarla serbest radikalleri detoksifiye eden süperoksit dismutaz (SOD) ve peroksidaz (POX) enzim aktiviteleri de belirlenmiştir. SOD aktivitesi her iki çeşitte HYT boyunca artarken, POX aktivitesi HYT boyunca dalgalı bir seyir göstermiştir.