Tuz Stresi Altında Çimlendirilen Arpa Tohumlarında Dışsal Salisilik Asit Ön Uygulamasının Sitogenetik Etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Zeynep Durmaz
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Selma TABUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, üç farklı tuz konsantrasyonunda (0.32, 0.35, 0.40 M) çimlendirilen arpa (Hordeum vulgare L. cv. 'Bülbül 89') tohumlarının kök meristem hücrelerindeki mitotik aktivite ve kromozom davranışları üzerine salisilik asit ön uygulamasının etkisi çalışılmıştır. Kontrol grubuyla karşılaştırıldığında mitotik aktivite tuz konsantrasyonunun artışına paralel olarak oldukça önemli derecede azalmıştır. Aynı zamanda bu tuz konsantrasyon artışları arpa kök meristem hücrelerindeki kromozomal anormalliklerin dikkate değer bir şekilde artmasına sebep olmuştur. Ayrıca tek başına salislik asit ön uygulamalı (1μM) tohumlar kontrol (saf su) ile karşılaştırıldığında, mitotik indeksin yaklaşık %21 oranında azaldığı ve mitotik anormalliklerin frekansının ise %1.06 oranında arttığı belirlenmiştir. Salisilik asit ile muamele edildikten sonra farklı tuz konsantrasyonlarında çimlendirilen tohumların mitotik indeksinin, tek başına salisilik asit ortamında çimlendirilen tohumların mitotik indeksinden daha düşük olduğu gözlenmiştir. Fakat salisilik asitin en yüksek tuz seviyesinde (0.40 M) düşük tuz konsantrasyonlarına göre mitotik indeks üzerinde daha olumlu bir etki gösterdiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte 0.40 M tuzlulukta salisilik asit ön uygulaması, tek başına aynı tuz konsantrasyonunda çimlendirilen tohumların mitotik indeksine göre yaklaşık iki kat artış göstermiştir. Ayrıca farklı tuz konsantrasyonlarında çimlendirilen salisilik asit ön uygulamalı tohumların kök meristem hücrelerindeki kromozomal anormalliklerin frekansı kendi kontrol grubuna göre (tek başına salisilik asit) oldukça önemli derecede artmıştır. Oysa salisilik asit ön uygulaması özellikle en düşük tuz konsantrasyonunda (0.32 M) tuzluluğun negatif etkisini hafifletmekte dikkate değer ölçüde başarılı bir performans ortaya koymuştur. Çalışılan yüksek tuz konsantrasyonlarında (0.35 ve 0.40 M) ise salisilik asit ön uygulaması kromozom anormallikleri üzerine tuz stresinin sebep olduğu olumsuz etkinin hafifletilmesinde yeterince başarılı olamamışlardır. Sitolojik incelemeler sonucunda saf suda çimlendirilen tohumlarda herhangi bir anormallik gözlenmemiştir ve mitotik fazların tümü normal olarak tanımlanmıştır. Fakat farklı tuz konsantrasyonları ve/veya salisilik asit ön uygulaması mikronükleus, düzensiz profaz, yapışık kromozomlar, kromozomların sarmallanamaması, düzensiz anafaz, alingment anafaz, anafaz ve telofazda kromozom köprüleri, yanlış kutuplaşmalar, geri kalmış kromozomlar, telofazda vagrant kromozom ve uzaklaşmış kutuplar gibi önemli kromozomal anormalliklere sebep olmuştur. Anahtar Kelimeler: Arpa, salisilik asit, kromozom anormallikleri, mitotik indeks, tuz stresi