Kent Makroformunda Sayısal Tasarım Araçları ile Form Arayışları: Zaha Hadid Kartal Kentsel Dönüşüm Projesi Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: SILA CEYHAN BERKAYA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sıdıka ÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kent makroformunun toplumsal yapının değişimi sonucunda değişen birçok dinamiğe bağlı olarak sürekli olarak bir form arayışında olduğu söylenebilir. Modern kentte biçim ve form arayışının kontrollü ve lineer bir düzende olduğunu söylemek mümkündür. Bugün postmodern bilgi çağında sayısal tasarım araçları ile birlikte kent makroformu modernist planlamanın katı öklidyen ve işlevsel tasarımından sıyrılmış ve tasarımcının zihninde sınırlarını, katı formunu kaybederek, özgürleşmeye başlamıştır. Çalışmada, 19. yüzyıldan itibaren üretilen kent ütopyaları ile birlikte, toplumsal yapıdaki değişimin kent makroformunun biçimlenişine etkileri ile bu süreç içinde üretilen projelerin kullandıkları araçlar aracılığıyla kente bakışlarını nasıl ifade ettiklerine yer verilmiştir. Kentin form arayışı 19. ve 20. Yüzyılda üretilen kent ütopyaları üzerinden sosyolojik olarak incelenmiş ve bu ütopyaların görsel temsilleri üzerinde durulmuştur. 21. yüzyılın başlarından itibaren bilgisayar destekli tasarım ve üretim çalışmaları ilk olarak mimarlıkta, daha sonra kentsel tasarımda kullanılmaya başlanmıştır. Kentsel tasarımda sayısal modellerin kullanımı ile birlikte, geleneksel planlama anlayışının dışına çıkılmış ve mimarlıktaki tasarım süreçlerine benzer şekilde metaforlar aracılığı ile kent mekânı tasarlanmaya başlanmıştır. Mevcut kentsel dokuya yabancı bu projelerin birçoğu modern kent ütopyaları gibi uygulama imkânı bulamamıştır. Kentlerin geçirdiği dönüşüm süreçlerinin bugünkü karşılığı kentsel dönüşüm projeleri olmuştur. Türkiye'de kentsel dönüşüm projeleri, kentlerin rehabilite edilmesi açısından yerel yönetimler tarafından terk edilmiş sanayi bölgeleri, kentsel ve arkeolojik sit alanları ya da gecekondu mahalleleri gibi alanlarının güzelleştirme ve yeniden imara açma çalışmaları olarak önerilmektedir. Plansız olarak büyüme gösteren İstanbul'da bugün gelinen noktada kentin kangren bölgelerini yeniden planlanma sürecine girilmiştir. Kartal Kentsel Dönüşüm Projesi eski sanayi bölgesi olan Kartal için bir prestij ve yenileme projesi olarak düşünülmüştür. "Küresel Kent İstanbul" vizyonunu destekler biçimde uluslar arası ölçekte düzenlenen yarışma, dünyaca ünlü mimarların ürettiği projeler ile kamuoyunda uzun süre yer almıştır. Yarışmada birinci seçilen Zaha Hadid'in Kartal Kentsel Dönüşüm Projesi örneği ile moderniteden postmoderniteye kentlerin dönüşüm süreçlerinin nihayetinde geldiği aşama irdelenmiş ve 21. yüzyılın başından itibaren sayısal tasarım araçları ile üretilen yeni tasarım argümanlarının kent makroformu üzerindeki etkileri tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ütopya, Bilgisayar Destekli Tasarım, Kentsel dönüşüm, Zaha Hadid, Kartal Kentsel Dönüşüm Projesi