Isparta İli Elma Bahçelerinden Toplanan Avcı Akar Neoseiulus californicus (Acari: Phytoseiidae) Popülasyonlarının Bazı Akarisitlere ve İnsektisit- Akarisitlere Karşı Duyarlılık Düzeylerinin Bioassay ve Biyokimyasal Yöntemlerle Belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sibel Yorulmaz
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): RECEP AY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Isparta ili elma bahçelerinden 2010 ve 2011 yıllarında toplanan Neoseiulus californicus (McGregor)(Acari: Phytoseiidae) popülasyonlarının spiromesifen, spirodiclofen, hexythiazox ve etoxazole karşı duyarlılık düzeyleri biyoassay ve biyokimyasal yöntemlerle belirlenmiştir. Ayrıca hassas N. californicus popülasyonu laboratuar ortamında seleksiyona maruz bırakılarak spiromesifen ve hexythiazox direnç karekterleri incelenmiştir. N. californicus popülasyonlarının LC50 ve LC60 değerleri ilaçlama kulesi kullanılarak yaprak disk metodu ile belirlenmiştir. 2010 yılında elma bahçelerinden 8 adet ve 2011 yılında ise 6 farklı N. californicus popülasyonları toplanmıştır. 2010 yılında araziden toplanan Eğirdir- Boğazova, Eyüpler-1, Eyüpler-2, Gelendost-1, Gelendost-3, Gelendost-8, Gökdere ve Sarıidris popülasyonlarında spiromesifen' karşı sırasıyla 5.87, 5.44, 7.09, 4.87, 7.61, 6.87, 4.35 ve 5.86 kat; hexythiazox'a karşı 5.65, 7.27, 8.01, 7.07, 7.35, 5.56, 3.75 ve 7.88 kat ve spirodiclofen'e karşı 8.48, 7.71, 8.60, 5.07, 7.09, 6.08, 5.63 ve 8.29 kat direnç belirlenmiştir. 2011 yılında araziden toplanan Atabey-1, Atabey-2, Ağılköy-1, Ağılköy-2, Gönen ve Yalvaç popülasyonlarında etoxazole karşı 10.14, 11.34, 11.75, 14.41, 9.85 ve 9.66 kat; spirodiclofen'e karşı 4.61, 4.36, 5.86, 4.82, 4.10 ve 7.08 kat ve hexythiazox'a karşı 6.35, 3.96, 9.33, 8.35, 7.34 ve 9.79 kat direnç belirlenmiştir. Ayrıca 2010 ve 2011 yılı tarla popülasyonlarında PBO, IBP ve DEM sinerjistlerinin ilaçlar üzerine olan etkileri incelenmiştir. Tarla popülasyonlarında glutathion S-transferaz (GST), monooksigenaz (MO) ve asetilkolinesteraz (AChE) enzimleri kinetik yöntemle, esteraz enzimi elektroforez ve kinetik yöntemlerle belirlenmiştir. Hexythiazox ile 14 kez seleksiyon sonucu 63.85 kat direnç kazandırılan popülasyon HEX14, spiromesifen ile 13 kez seleksiyon sonucu 52.34 kat direnç kazandırılan popülasyon ise SPR13 popülasyonları olarak adlandırılmıştır. HEX14 ve SPR13 popülasyonlarında PBO, IBP ve DEM sinerjistleri ile yapılan çalışma sonucunda sırasıyla 1.71, 3.25, 1.98 kat ve 3.75, 2.54, 1.93 kat sinerjistik etki oranları belirlenmiştir. HEX14 popülasyonunun spirodiclofen, etoxazole, spiromesifen, propargite, clofentezine ve milbectin'e karşı oluşturduğu çoklu direnç sonuçları sırasıyla, 8.12, 14.41, 17.96, 17.48, 12.67 ve 11.22 kat olarak belirlenmiştir. SPR13 popülasyonunun spirodiclofen, etoxazole, hexythiazox, propargite, clofentezine ve milbectin'e karşı oluşturduğu çoklu direnç sonuçları sırasıyla, 12.36, 11.80, 5.52, 16.65, 15.61 ve 9.10 kat olarak bulunmuştur. HEX14 ve SPR13 popülasyonlarında sırasıyla hexhythiazox ve spiromesifen direncinin eksik baskın karekterde ve monogenik özellikte olduğu belirlenmiştir. HEX14 ve SPR13 popülasyonlarının esteraz enzimlerinin elektroforetik yöntemde bant yoğunluklarının hassas popülasyona göre arttığı belirlenmiştir. HEX14 popülasyonunda 3.27 kat esteraz, 2.35 kat GST, 2.02 kat MO ve 3.34kat AChE enzim aktivitesi beirlenmiştir. SP13 popülasyonunda 2.74 kat esteraz, 3.09 kat GST, 2.17 kat MO ve 2.53 kat AChE enzim aktivitesi beirlenmiştir. Ayrıca spiromesifen dirençli SPR13 ve hexythiazox dirençli HEX14 popülasyonlarla hassas popülasyonun preovipozisyon, ovipozisyon, postovipozisyon süreleri, ergin ömrü, dişi başına bırakılan toplam yumurta sayısı, net üreme gücü (Ro), kalıtsal üreme yeteneği (rm), popülasyonun ikiye katlanma süresi (DT) ve ortalama döl süresi (To) parametreleri karşılaştırılarak ayrı ayrı yaşam çizelgeleri oluşturulmuştur. SPR13 ve HEX14 popülasyonlarının her ikisinde de hassas popülasyon karşılaştırıldıklarında postovipozisyon süresi hariç preoviopzisyon, ovipozisyon, ortalama yumurta sayısı/dişi, ergin ömrü, net üreme gücü (Ro) ve kalıtsal üreme yeteneği (rm) değerlerinin istatistiki olarak faklı oldukları belirlenmiştir (P<0.05).