Tuz ve Su Stresinin Asmaların Bazı Fiziksel ve Biyokimyasal Özellikleri Üzerine Etkileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Zehra BABALIK

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NİLGÜN GÖKTÜRK BAYDAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tuz ve su stresinin asmaların bazı fiziksel ve biyokimyasal özellikler üzerine etkilerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen bu araştırmada bitkisel materyal olarak üç farklı Amerikan asma anacı (1103 P, 41 B ve 5 BB) ile Alphonse Lavallée üzüm çeşidinin hem aşılı hem de kendi kökleri üzerinde yetiştirilmiş tüplü fidanları kullanılmıştır. Fidanlara 0, 50 ve 100 mM tuz konsantrasyonlarındaki tuz stresi ve %25, %50 ve %100 ETP su seviyelerindeki su stresi birlikte ve ayrı ayrı uygulanmıştır.Araştırma sonunda incelenen tüm özelliklerin en fazla tuz ve su stresinin birlikte yapıldığı uygulamalardan etkilendiği ve stres koşullarından etkilenme bakımından çeşitler arasında farklılıkların bulunduğu belirlenmiştir. Ayrıca çalışmada tuz ve su stresinin zararlanmalara, büyüme ve gelişme ile ilgili olarak sürgün uzunluğu, yaprak sayısı, yaprak en x boy değeri, bitki ağırlığı gibi fiziksel özelliklerin azalmasına stresin göstergesi olarak klorofil ve bağıl su içeriği miktarının azalmasına, membran geçirgenliğinin, lipid peroksidasyonun ve hidrojen peroksit miktarının artmasına neden olduğu belirlenmiştir. Lipid peroksidasyonunun 2009 yılında 9.27-42.50 µmol g-1 arasında 2010 yılında ise 9.30-69.52 µmol g-1 arasında değiştiği belirlenmiştir. Diğer taraftan asmanın strese karşı koyabilmek adına bir takım mekanizmalar geliştirdiği; bunun sonucu olarak da bünyesindeki prolin, çözünebilir şeker, çözünebilir protein, toplam fenolik madde, serbest oksijen radikallerinin yok edilmesinde etkin olan SOD, CAT ve APX gibi antioksidan enzim aktivitelerini artırdığı tespit edilmiştir. Buna göre çalışmanın sonucunda SOD enzim aktivitesinin 2009 yılında 27.13-410.82 ünite mg protein-1, 2010 yılında ise 30.94-268.32 ünite mg protein-1 arasında değiştiği belirlenirken, CAT enzim aktivitesinin 2009 yılında 0.97-20.56 µM dak-1 mg protein-1, 2010 yılında ise 1.14-15.14 µM dak-1 mg protein-1 arasında değiştiği belirlenmiştir. APX enzim aktivitesi ise 2009 yılında 153.06-1984.13 µM dak-1 mg protein-1 ve 2010 yılında da 57.47-1168.83 µM dak-1 mg protein-1 arasında değişim göstermiştir. Araştırma sonucunda tuz ve su stresinden genel olarak en fazla 41 B'nin etkilendiği tespit edilmiştir.