Gözetim toplumu olgusunun The Truman Show, Devlet Düşmanı ve Kartal Göz filmleri üzerinden analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Sosyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Nazire Tuğba Mutlu
Danışman: Ümit Akca
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gözetleme olgusu yeni bir kavram olmayıp insanlığın var oluşundan beri uygulanan bir davranış modeli olmuştur. Gözetleme teriminin "göz" kelimesinden türemesi gözetlemenin görme duyusu(izleme) ile yapıldığını düşündürse de gözetleme her yerdedir! ve enformasyon onun en yakın aracıdır. Uzun yıllar boyunca görme duyusu ile yapılan gözetleme davranışı günümüzde sadece insanlar vasıtasıyla değil, internet, MOBESE kameralar, takip cihazları, uydu sistemleri, ses tanımlama işlemleri gibi çeşitli teknolojik araçlarla da yapılabilmektedir. Gözetim davranışını çeşitlendiren ve farklılaştıran bu araçlar aynı zamanda sembolik bir güç anlamı da kazanmaya başlamıştır. Bu sembolik gücün merkezi insanlık tarihi boyunca egemen olan "iktidar"dır. İktidarın egemen gücü, iktidar olmayan diğer sıradan insanları yani "ötekileri" itaate zorlamaktadır. Çalışmada; ötekileri itaate yönelten araçların vasıtası, kameralarla gözetim ve bu araçların mahremiyet ihlali üzerinde film örnekleriyle çıkarımlar yapılmaktadır. Filmler evreninde seçimini yaptığımız "Truman Show", "Kartal Göz" ve "Devlet Düşmanı filmleri, gözetim pratikleri olgusu üzerinde dururken aynı zamanda gözetim toplumu ve mahremiyet olgusunu güvenlik, özgürlük ve iktidar eşiğinde incelemektedir. Bu çalışmada, George Orwell'in "1984 Büyük Birader Sizi Gözetliyor" isimli romanından esinlenerek gözetleme olgusunun boyutları film örnekleri üzerinden benzetmeler ve betimlemelerle desteklenmeye çalışılmaktadır. Çalışma temasında kavramsal bütünlük sağlayan ve çizelgeyi belirleyen Jeremy Bentham'ın "Panopticon" ve günümüze ışık tutan Michel Foucault'un "Hapisanenin Doğuşu" ve "Büyük Kapatılma" eserleri önemli yer tutmaktadır. Anahtar Sözcük: Gözetim Toplumu, Güvenlik, Mahremiyet, İktidar, Özgürlük