KÜÇÜK VE ORTA BÜYÜKLÜKTEKİ HİZMET İŞLETMELERİNDE KAYIRMACILIK ALGISININ ÇALIŞANLARIN MOTİVASYONU ÜZERİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FULYA UNCU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NESRİN ŞALVARCI TÜRELİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Adam kayırmacılık, bir kişinin beceri, kabiliyet, başarı ve eğitim düzeyi gibi özellikleri dikkate alınmaksızın, yalnızca akrabalık, arkadaşlık-dostluk ilişkileri esas alınmak suretiyle işletmede herhangi bir pozisyona getirilmesidir. Türkçede kullanılan adam kayırmacılık torpil, iltimas, nepotizm (akraba kayırmacılığı) ve kronizm (ahbap kayırmacılığı) kavramlarıyla özdeşleşmiş durumdadır. Adam kayırmacılığın çeşitlerinden olan nepotizm ve kronizm gibi sorunlar KOBİ'lerde görülebilmektedir. KOBİ'lerde, yakınlık ilişkilerinin ve kan bağlarının ön planda tutulduğu kayırmacılık faaliyetleri çalışanların motivasyonu üzerinde olumsuz bir etki yaratmaktadır. Bu çalışmada kayırmacılık algısının çalışan motivasyonu üzerindeki etkisinin tespiti hedeflenmiştir. Araştırmanın evrenini Isparta ilinde faaliyet gösteren hizmet sektöründe yer alan KOBİ çalışanları oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında 350 kişiye ulaşılmıştır. Veri toplama aracı olarak kayırmacılık algısını ölçebilmek amacıyla Asunakutlu ve Avcı (2010) tarafından oluşturulan kayırmacılık ölçeği kullanılmıştır. Asunakutlu ve Avcı bu ölçeği oluştururken Abdalla (1998) ve Ford'un (1985) çalışmalarından faydalanmıştır. Ölçek 17 ifade ve üç boyuttan oluşmaktadır. Katılımcıların motivasyonunu ölçmek amacıyla, Köroğlu (2011)' nun, Simons ve Enz, (1995); Linz, (2004); Gagne veDeci, (2005); Garg ve Rastogi, (2006); ve Dündar vd. (2007)'nin araştırmalarından yararlanarak hazırlamış olduğu motivasyon ölçeği kullanılmıştır. Söz konusu ölçek 18 ifade ve üç boyuttan oluşmaktadır. Kayırmacılık algısının çalışan motivasyonu üzerindeki etkisi çoklu regresyon analizi ile incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre işe alma ve personel seçimindeki kayırmacılığın çalışanların motivasyon düzeyleri üzerinde bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Terfide kayırmacılık ve işlemde kayırmacılık algısının KOBİ çalışanları tarafından hissedildiği, özellikle 20 yaş altı çalışanların terfide kayırmacılık algısının diğer yaş gruplarına göre daha fazla olduğu belirlenmiştir. Benzer şekilde terfide kayırmacılık algısının eğitim durumu düşük çalışanlarda daha fazla hissedildiği sonucuna varılmıştır.