Süleyman Demirel Üniversitesi sağlıkla ilgili olmayan fakültelerdeki öğrencilerin HPV aşısına yönelik bilgi tutum ve davranışları ile HPV sağlık inanç modeli

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE HAYRUNNİSA AKYOL

Danışman: Ersin USKUN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışma, Süleyman Demirel Üniversitesi'nde sağlıkla ilgili olmayan fakültelerde okuyan öğrencilerin insan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonu ve aşısı hakkındaki bilgi, inanç ve tutumlarını değerlendirmek ve bu değişkenlerin sosyodemografik özellikler ve aşı durumu ile ilişkilerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu kesitsel analitik çalışma, Aralık 2024 ile Mart 2025 tarihleri arasında yüz yüze anket kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Anket üç bölümden oluşmaktaydı: sosyodemografik veri formu, HPV Bilgi Ölçeği (HPV-KS) ve HPV ve Aşısı için Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (HBM-HPV). Bulgular: Katılımcılar arasında HPV aşılama oranı %1,5 idi. HPV-KS'nin ortalama toplam puanı 11,3 ± 5,9 idi. HBM-HPV'nin ortalama alt ölçek puanları şöyleydi: algılanan faydalar 8,1 ± 1,9, algılanan duyarlılık 5,2 ± 1,4, algılanan ciddiyet 11,9 ± 2,6 ve algılanan engeller 11,0 ± 2,8. Kadın öğrenciler, evli/boşanmış/dul olanlar ve ailelerinde rahim ağzı kanseri öyküsü olanlar aşı olma olasılıkları anlamlı olarak daha yüksekti. Aşı olan katılımcılar, aşı olmayanlara kıyasla HPV-KS toplam ve aşılama programı bilgisi puanları anlamlı olarak daha yüksek, algılanan engeller puanları ise daha düşüktü (p < 0,05). Regresyon analizi, kadın olmak, lise veya daha yüksek eğitimli bir anneye sahip olmak, alkol kullanımı ve cinsel deneyimin HPV-KS puanlarını artırdığını, çalışan bir babaya sahip olmanın ise bu puanları düşürdüğünü gösterdi. Evli/boşanmış/dul olmak ve çalışan bir anneye sahip olmak algılanan engel puanlarını artırırken, cinsel deneyim ve daha yüksek HPV-KS puanları bu puanları düşürdü (p < 0,05). Sonuçlar: Bulgular, sağlık fakültesi öğrencileri dışındaki öğrencilerin HPV bilgisinin yetersiz olduğunu ve aşılama oranlarının son derece düşük olduğunu göstermektedir. Aşılama davranışını teşvik etmek için bilgi tek başına yeterli değildir; algılanan risk, hastalığın ciddiyeti ve algılanan engeller önemli rol oynar. Üniversite öğrencileri arasında HPV aşısının kabulünü artırmak için bilgiyi artıran ve algılanan engelleri azaltan müdahaleler gereklidir.