Osmanlı Konut Çalışmalarının Sorunsalları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hatice Akgül
Danışman: Hatice Gökçen Özkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de konutu ele alan akademik çalışmalar incelendiğinde, Osmanlı dönemi konut ve barınma kültürüne ilişkin çalışmaların çoğunluğunun tipoloji oluşturma ve geleneksel konut türlerinin analizlerinin yapılmasına yönelik çalışmalar olduğu görülmektedir. Malzeme olarak mevcut yapıları kullanan bu çalışmaların temelinde ise Türk evi kavramının inşası ve bu kavram üzerinden yapılan tipolojik sınıflandırma yer almaktadır. Özellikle Sedad Hakkı Eldem ile birlikte Türk evi kavramının inşa sürecinin tamamlanmasıyla birlikte, bu kavramı baz alan çok sayıda çalışma yapılmıştır. Bunun yanı sıra, Osmanlı'nın 19. Yüzyıl öncesine odaklanarak konutları, arşivlerdeki belgeler üzerinden inceleyen çalışmalar da mevcuttur. Bu çalışmalarda da Osmanlı'nın farklı dönemlerindeki barınma tarihine yeni bir yaklaşım olarak kantitatif analize dayalı sınıflandırma yöntemi kullanılmaktadır. Kullanılan her iki yöntemin de potansiyelleri olduğu kadar sınırlılıkları da mevcuttur. Bu tez kapsamında hem tipolojik Türk Evi sınıflandırmasının, hem de kantitatif incelemelerin sınırlılıkları ve sorunsalları eleştirel bir bakış açısıyla ortaya konmuştur. Tez kapsamında ele alınan bir diğer konu ise, arşivlerdeki belgeler üzerinden konutları incelemenin doğurduğu sorunsallardır. Günümüze ulaşabilen Osmanlı evlerinin çoğunluğunun 19. ve 20. yüzyıl başlarına ait olması nedeniyle 19. yüzyıl öncesine ait konutlar için arşivlerdeki yazılı belgelere başvurulması gerekmektedir. Dolayısıyla, arşiv belgelerine dayanarak yapılan akademik çalışmaların da farklı bir malzeme olarak ele alınması ve bir sorunsal olarak tartışılması gerekir. Çünkü bu belgelerin türlerine, dönemlerine ve kayıt altına alındıkları bölgelere göre terimlerin çeşitlilik gösterdiği ve anlamsal analizlerde bu belgeleri kullanan araştırmacıların da bu bağlamda ciddi bir terminoloji sorunsalı ile karşılaştıklarını söylemek gerekir. Ayrıca, Osmanlıca arşiv belgelerinin okunması ve tahlil edilmesi sırasında karşılaşılan güçlükler de önemli bir sorunsal oluşturmaktadır. Bu tez çalışması da, Osmanlı konut çalışmalarında sık kullanılan yöntem ve yaklaşımlarla birlikte, arşivdeki belgeler üzerinden konutları incelemenin doğurduğu bütün bu sorunsalları tartışmaya açar. Anahtar Kelimeler: Türk Evi, Tipoloji, Kantitatif Analiz, Osmanlı, Terminoloji