İnegöl (Bursa) Havzasının Hidrojeoloji İncelemesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Özgün Ünver
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ayşen DAVRAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Anabilimdalı' nda yüksek lisans tezi olarak hazırlanmıştır.1127 km2'lik bir alana sahip olan İnegöl havzasında bulunan kaya birimleri otokton birimler olup yaşlıdan gence doğru Uludağ metamorfitleri, Uludağ mermeri, Nilüfer, Avdancık ve Abadiye formasyonları, Tekerler mermeri, Piribeyler şistleri, Granitoyidler, İnegöl formasyonu ve alüvyondan oluşmaktadır. Jeolojik birimler hidrojeolojik özelliklerine göre değerlendirilerek alüvyon `Yaygın Verimli Taneli Ortam Akifer'; Tekerler ve Uludağ mermerleri `Yersel Verimli Karstik Akifer Ortam'; İnegöl formasyonu `Akitart Ortam'; Granitoyitler `Akiklüd Ortam'; Piribeyler şistleri, Uludağ metamorfitleri, Nilüfer formasyonu `Akifüj Ortam-1'; Abadiye formasyonu ve Avdancık formasyonu `Akifüj Ortam-2' olarak sınıflandırılmıştır. Akiferlerin hidrolojik parametreleri olan permeabilite ve transmisibilite katsayılarının sırasıyla alüvyon kesilen kuyularda 2.20 x10-4-5.78x10-5 m/s, 1.12x10-2-8.61x10-3 m2/s; alüvyon ve Neojen birimlerin kesildiği kuyularda ise 1.00 x10-5-7.17x10-6 m/s ve 1.19x10-3-8.61x10-4 m2/s arasında değerler aldığı belirlenmiştir.Ayrıca, çalışma alanının yeraltısuyu seviyesinin konumu ve akım yönünün belirlenmesi amacıyla yeraltısuyu seviye haritaları hazırlanmıştır. Bölgede yeraltısuyu boşalımının havzanın yüzey suyu boşalımını sağlayan Kocasu Deresi ile gerçekleştiği belirlenmiştir. İnegöl havzası için su bilançosu yapılmış ve emniyetli kullanılabilecek su miktarı 47.74 x106 m3/yıl olarak bulunmuştur.Yeraltısularının kimyasal yapısı ve kalitesinin belirlenmesi amacıyla kimyasal analizleri yapılmıştır. Yeraltısularının yağışlı dönemi temsil eden Mayıs-2010 döneminde Ca-Mg-HCO3'lı sular fasiyesinde olduğu belirlenmiştir. Ancak, kurak dönemde çalışma alanında geniş alanlarda yüzeyleyen metamorfik ve mağmatik kayaçlar ile kaya-su etkileşimine bağlı olarak Mg+2 iyonunda artış gözlenmiş ve su sınıfı Mg-Ca-HCO3 olarak değişmiştir.Sular Schoeller diyagramına göre elektriksel iletkenlik (EC) ve sertlik bakımından `Orta-İyi Kaliteli Sular' sınıfında; sodyum, klor ve sülfat içerikleri bakımından ise `Çok İyi Kaliteli Sular' sınıfında olduğu görülmektedir. Ayrıca, ABD Tuzluluk diyagramına göre C2S1 ? C3S1 sınıfında; Wilcox diyagramına göre ise `Çok İyi - İyi Kullanılabilir Sular' sınıfında olduğu belirlenmiştir.Yeraltısuyu kirliliğini belirleyebilmek için nitrit, nitrat, amonyak ve ağır metal analizleri yaptırılmış ve suların dış kökenli kirleticilerden olumsuz etkilendiği sonucuna varılmıştır. Özellikle Mn ve Fe konsantrasyonlarında derin dolaşım ve kayaçlarla etkileşim zamanının fazla olmasına bağlı olarak kaya-su etkileşimi ve alüvyon akiferde tarımsal faaliyetler için kullanılan zirai mücadele ilaçlarının etkisi ile sınır değerleri aştığı görülmektedir.