Kilikya-Adana-İskenderun havza kompleksinin sismik stratigrafik ve sismotektonik özellikleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeofizik Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANAN ÇİFTÇİ
Danışman: Mahmut Okyar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kilikya-Adana ve İskenderun Havzaları Afrika-Avrasya Levhalarının çarpışma zonu boyunca gelişen Neojen depolanma alanlarıdır. Doğal yapısından dolayı bu havzalar, geçmişten günümüze birçok jeolojik ve jeofizik çalışmaya konu olmuştur. Bu çalışmada, Kilikya-Adana-İskenderun Havza Karmaşığı'nın stratigrafik ve sismotektonik özellikleri açıklanmıştır. Sismik verilerin kronostratigrafik kontrolleri Değirmen-1, Seyhan-1 ve Karataş-1 kuyu verileri ile sağlanmıştır. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'nın izni ile temin edilen sismik yansıma profillerinin yorumu, çalışma alanında üç uyumsuzluk yüzeyi ile ayrılan dört stratigrafik birimin (Birim 1, 2, 3 ve 4) varlığını göstermiştir. Pliyo-Kuvaterner sedimanları ile temsil edilen en üstteki sismik Birim-1'in tabanı, Doğu Akdeniz'deki Mesinyen uyumsuzluğu olarak adlandırılan, M-reflektörü ile sınırlandırılmıştır. En yaygın olan bu birim, İskenderun Körfezi'nin batısında yer alan Yumurtalık kıyısı açıklarında en yüksek kalınlığı olan 2763 m'ye ulaşmaktadır. M-reflektörü altında Mesinyen evaporitleri ile ilişkilendirilmiş olan Birim-2 uzanmaktadır. Bu birimin tabanı Doğu Akdeniz'deki Mesinyen tuzluluk krizinin başlangıcını ifade eden N-reflektörü ile sınırlandırılmakta olup, çalışma alanının bazı kısımlarında M-reflektörü ile birleşmektedir ve Mesinyen aşınma yüzeyi olarak devam etmektedir. Mesinyen evaporitlerinin ulaştığı en yüksek kalınlık değeri Kilikya Havzası'nın güneyinde 1600 metre olarak bulunmuştur. Pliyo-Kuvaterner sedimanlar ve Mesinyen evaporitleri ile örtülen Birim-3 Mesinyen öncesi çökellerle ilişkilendirilmiştir. Düşük penetrasyondan dolayı bu birimin tabanı sismik kesitlerde aralıklı olarak belirlenmiştir. Araştırma alanının akustik tabanı olarak tanımlanan Birim-4 İskenderun Havzası'nın kıyısal kesimlerindeki bazı yerlerde mostra vermektedir. Kuyu verilerine göre temel kayalar Paleozoyik-Oligosen yaşlı ofiyolitlerle birlikte metamorfik, karbonat ve kırıntılı kayaçlardan oluşmaktadır. Pliyo-Kuvaterner birim içerisinde yorumlanan normal (düzlem ve listrik) ve ters faylar genelde KD-GB doğrultusundadırlar. Oysa bu faylar, Kilikya Havzası'nın güneyinde KB-GD doğrultusunda uzanmaktadırlar. Çalışma alanının depremselliği 1900-2018 yılları arasında toplam 10.867 depremle analiz edilmiştir. 1975-2000 yılları arasında aletsel büyüklüğü xM≥4 olan depremlerin sayısı 126 olup, en yüksek deprem sayısı bu yıllar arasında meydana gelmiştir. Çalışma alanının kabuk yapısını açıklamak amacıyla 2007-2016 yılları arasında meydana gelen 8021 depremden elde edilen P dalgası varış zamanı kullanılmıştır. Ayrıca 3B tomografi modellemesi ile kabuk içindeki hız değişimi hakkında detaylı bilgi sağlanmıştır.