Schopenhauer ve Nietzsche'de istenç kavramının karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞEYDA MORKOYUN

Danışman: Soner Soysal

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı Schopenhauer ve Nietzsche'nin düşüncelerini istenç kavramı açısından incelemek ve onların felsefelerini aynı kavram bakımından karşılaştırmaktır. Gençliğinde Schopenhauer'ı akıl hocası olarak kabul etmesi sebebiyle, Nietzsche'nin erken dönemlerinde Schopenhauer'ın derin bir etkisinin olması hiç de şaşırtıcı değildir. Ne var ki bu etki, Nietzsche'nin istenç kavramını, basit bir şekilde Schopenhauer'dan aldığı düşüncesini doğurmamalıdır. Bu bakımdan çalışmada öncelikle, Schopenhauer'ın istenç kavramını kullanımı incelenmiştir. Schopenhauer dünyayı tasarım ve istenç olarak, iki ayrı yönden değerlendirmiştir. Bu iki yön birbirine öylesine bağlıdır ki, biri olmadan diğeri anlaşılamaz. Bu sebeple, önce tasarım olarak dünya; daha sonra istenç olarak dünya incelenmiştir. İstenç olarak dünyayı inceleyen 2.2. bölümde, Schopenhauer'ın istenç kavramına yaklaşımı incelenmiş ve onun istenç ile insan arasındaki ilişki konusundaki düşünceleri açıklanmıştır. Daha sonra Nietzsche'nin istenç kavramını anlayışı incelenmiştir. Güç istenci ve perspektivizm öğretisi temelinde ele alınan bu kavramın metafizik bir anlam içermediği; aksine dinamik ve değişken bir yapısının olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Bu bölümde, önce istenç kavramının; güç, özne, nedensellik ve kendinde şey kavramlarıyla ilişkileri incelenmiş; daha sonra Nietzsche'nin istenç kavramını anlayışı, güç istenci ve perspektivizm öğretileri bakımından açıklanmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise, Schopenhauer ve Nietzsche istenç ve onunla ilişkili olan kavramlar açısından karşılaştırılmıştır. Bu amaçla, öncelikle Schopenhauer'ın Nietzsche'nin erken dönemlerindeki etkileri gösterilmiştir. Daha sonra, iki filozof, istenç kavramı açısından değerlendirilmiş, bunun yanı sıra, istenç kavramının temeli olan ve bu filozofların istenç kavramına bakış açılarının farklılaşmasına neden olan kavramlar incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: İstenç, Güç, Güç İstenci, Özne, Tasarım, Kendinde Şey, Hıristiyanlık, Perspektivizm.