Meslek ahlakı tartışmalarına öğretmenlik mesleği açısından bir bakış
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Sosyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İbrahim Yüksel
Danışman: Ümit Akca
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanoğlunun öğrenme merakı, hep daha iyiye güzele ulaşma arzusu, tarih boyunca eğitimin ön planda olmasında önemli rol oynamıştır. İnsanlar, doğuştan gelen öğrenme merakı ve bilgiyi kullanma özellikleri sayesinde dünya üzerinde hâkimiyet kurmuş, daha güvenilir barınaklar yapmış, daha verimli üretim teknikleri geliştirmişlerdir. Bütün bu faaliyetlerde eğitimin etkin bir rolü olmuştur. Eğitim, birçok farklı unsurun etkisiyle şekillenmektedir. Bu nedenle eğitimin içeriği, şekli, süresi gibi konularda toplumlar arasında ciddi farklılıklar kaçınılmaz bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Hatta aynı toplum kesiminde bile zaman içinde eğitime bakış açısında, yürütülmesinde, müfredat hususunda vs. önemli değişiklikler söz konusu olmaktadır. Hizmet sektöründe faaliyet gösteren özel ve kamuya ait eğitim kurumları yarının beşeri kaynağını yetiştirmekte ve bir ülkenin geleceğine yön vermektedir. Eğitim kurumlarında çalışan öğretmenlerin meslek ahlâkına ilişkin görüşleri, meslek ahlâkı ilkelerine uyma düzeyleri bu açıdan önemlidir. "Bilgi toplumu" olarak anılan günümüz toplumunda eğitim, tarihin diğer dönemlerinde olduğundan çok daha etkin bir rol üstlenmektedir. Ülkeleri gelişmiş, müreffeh devletler haline getiren unsurlar sadece doğal kaynaklar ve fizikî sermayeden ibaret değildir. Asıl unsur, "beşerî sermaye" olarak ifade edilen yetişmiş, kaliteli bir insan gücü ve bu insan gücünün sahip olduğu iş/meslek ahlâkının niteliğidir. Bu nedenle hem kamu hem özel sektör eğitime ciddi kaynaklar ayırmakta ve yeni yatırımlara, yeni projelere girişmektedir. Eğitim sürecinin en önemli unsurlarından biri öğretmen olduğu için bu çalışmada meslek ahlâkı perspektifinden öğretmenlik mesleği ele alınmıştır. Araştırma; giriş, teorik çerçeve, bulgular ve yorumlar ile sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Bu araştırmanın ilk amacı kamu ve özel öğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin, öğretmenlik meslek ahlâkına aykırı davranışlara ilişkin tutumları ile velilerin öğretmenlik meslek ahlâkına ilişkin tutumları arasında farklılık olup olmadığını tespit etmektir. Araştırmanın ikinci amacı öğretmenlerin ve velilerin öğretmenlik meslek ahlâkına ilişkin tutum düzeylerini ölçmek ve öğretmenlik meslek ahlâkına ilişkin tutum düzeylerinde özel ve kamu okulları arasında bir fark olup olmadığını ortaya çıkarmaktır. Araştırmanın üçüncü amacı ise öğretmenlik meslek ahlâkına aykırı davranışların öğretmenler arasında görülme derecesinin hem öğretmenler hem de veliler için yaş, cinsiyet, okul türü, meslekteki kıdemi, medeni durum gibi değişkenlerle arasında bir ilişki olup olmadığını tespit etmektir. Araştırma sonuçlarına göre veli ve öğretmenlerin meslek ahlâkına ilişkin farkındalıkları yüksek düzeydedir. Ancak öğretmenlerle veliler arasında meslek ahlâkına aykırı davranışlarla ilgili tutum düzeylerinde farklılıklar söz konusudur. Öğretmenlerin meslek ahlâkı ilkelerine uygun davrandıkları yönündeki tutumları velilere göre genel olarak hep daha yüksek olarak bulunmuştur. Öğretmenlerin meslek ahlâkına ilişkin tutum düzeyleri ve meslek ahlâkına aykırı davranışları özel ve kamu okullarında çalışma durumlarına göre kısmen de olsa farklılık göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Ahlâk, Etik, İş ahlâkı, Öğretmenlik Meslek Ahlâkı