Medya okuryazarlığı ders kitaplarının sosyolojik açıdan analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Sosyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sevgi Tiryaki
Danışman: Ümit Akca
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Medya içerikleri sıklıkla cinsiyet, ırk ve sınıf gibi değişkenler üzerinden belirli alt metinler yaratmakta, ideolojiler ve değerlerle ilgili mesajlar içererek geleneksel hâkim anlayışın devamlılığını sağlamaktadır. Medyada olup bitenleri okuyabilmek, izleyicinin bilinçaltına yerleştirilmeye çalışılan ayrımları kavrayabilmek, temsili gerçeğin ötesine geçerek 'kurgusal olmayan' gerçeğe erişebilmek, ancak insanın bilinç kalıplarını yıkmasıyla mümkün olabilmektedir. Bu noktada da, medya okuryazarlığı dersinin hangi yaklaşım ile verildiği önem kazanmaktadır. Çünkü, özellikle çocuklarla ilgili duruma bakıldığında, korumacı yaklaşımın, sadece medyadan korunmayı ve mevcut toplumsal norm ve değerlere bağlılığı hedeflediğini söylemek mümkündür (Hasdemir ve Demirel 2012:181). Oysa eleştirel medya okuryazarlığı yaklaşımı, siyasal, ekonomik ve kültürel zeminde medya mesajlarının eleştirel gözle okunmasını sağlamakta, böylelikle bireyler kendilerini koruyacak bir ''rehbere'', ''sansüre'', veya sürekli kendilerine ''medyanın kötü etkilerinin'', ''medyanın bağımlılık yaptığının'' ve dolayısıyla medyadan uzak durulması gerektiğinin gösterilmeye çalışılmasına ihtiyaç duymayacaklardır. Zaten, medya okuryazarlığı dersinin amacı da, bu eleştirel bilinci öğrencilere kazandırabilmektir. Araştırmada, medya okuryazarlığı ders kitaplarının hangi yaklaşımla hazırlanmış olduklarını ortaya koymak, dersin öğrencilere bu kitaplarda nasıl sunulmuş olduğunu anlayabilmek hedeflenmiştir. Araştırma kapsamında toplamda 5 adet medya okuryazarlığı ders kitabında bulunan toplam 238 içerik, karma yöntem ile incelenmiştir. Araştırmanın sonunda; medya okuryazarlığı ders kitaplarının korumacı yaklaşım ile hazırlanmış oldukları ortaya koyularak, kitapların yaklaşım boyutunda revize edilmeleri, eleştirel medya okuryazarlığı yaklaşımı ile hazırlanmaları önerilmiştir.