Tofasitinib Ve Bozunma Ürünlerinin Karakterizasyonu Ve Belirlenmesi İçin LC Ve LC-MS/MS Çalışmaları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hülya Ortak
Danışman: Ebru Çubuk Demiralay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Romatoid artrit (RA) eklem iltihabı ve kıkırdak, kemik ve eklem yıkımı ile karakterize edilen kronik ve sistemik otoimmün bir hastalıktır. Tofasitinib romatoid artiritin şiddetini azaltmak için uygun görülmüş yeni bir ilaçtır. Tofasitinib Janus Kinaz inhibitör sınıfının bir ilacıdır ve Ulusal Sağlık Enstitüleri ve Pfizer tarafından geliştirilmiştir. Bu ilaç Janus Kinaz 1 veJanus Kinaz 3 enziminin inhibitörüdür. Bu ilacın kalitatif ve kantitatif tayinleri, klinik öncesi, biyofarmasötik ve klinik çalışmaların başarılı gerçekleştirilmeleri için önemlidir. Bazik ilaçlar için protonasyon sabiti değeri (pKa) bir ilacın fizikokimyasal karakterizasyonunda temel parametredir ve in vivo koşullar altında ilacın davranışını tahmin etmede faydalıdır. Ayrıca bu sabit biyolojik membran boyunca geçirgenliği, bileşiklerin çözünürlüğü, reseptör bağlanma prosesini ve ilaç analizlerinde optimum koşulun seçimini etkilemektedir. Bu tezde, ters faz sıvı kromatografide (RPLC) alıkonmanın üzerine pH etkisinin tanımlandığı bir model belirlenmiş ve Kinetex Core-Shell EVO C18 (Phenomenex, 5 µm, 150x4.6 mm) kolon ve mobil faz olarak asetonitril yüzdesi 25, 30, 35 ve 40% (v/v) olan asetonitril-su ikili karışımlarında tofasitinib analizlenmiştir. Önerilen modelde su ortamındaki pH yerine hidroorganik karışımda ölçülen pH değeri kullanılmış ve aktivite katsayılarının etkisi dikkate alınmıştır. Tofasitinibin sudaki pKa değeri farklı ekstrapolasyon yöntemleriyle çalışılan asetonitril-su karışımlarında tayin edilen pKa değerlerinden hesaplanmıştır. Alıkonma üzerine sıcaklık etkisi (25-45°C) incelenmiştir. Mobil ve sabit faz arasında çözünen transferi için standart entalpi (∆H°) ve entropi (∆S°) değişiklikleri de belirlenmiştir. Bu tezde, geliştirilen RPLC metot doğruluk, kesinlik, özgünlük, doğrusallık, hassasiyet ve sistem uygunluğu açısından uluslararası uyumlaştırma konferansı (ICH) kılavuzuna göre valide edilmiştir. Zorlanmış bozunma çalışması da ICH' a göre gerçekleştirilmiştir. Bunun için 25 oC sıcaklık, akış hızı 1 mL/dakika, pH'sı 6 olan (30:70, %v/v) asetonitril-su karışımını içeren mobil fazda izokratik koşul seçilmiştir. Bileşik, oda sıcaklığında asit (0,1 M HCl) ve alkali (0,1 M NaOH) hidrolitik koşulların yanı sıra oksidatif bozunmaya (%3 (v/v) H2O2) tabi tutulmuştur. Buna ek olarak, fotolitik koşulda tofasitinib 254 nm UV ışığında, benzer şekilde termal çalışmalarda ise üç farklı sıcaklığa (30°C, 40°C ve 50°C) maruz bırakılmıştır. Tofasitinib ve bileşiğin bozunma ürünlerinin tayini Kinetex EVO C18 kolonda başarılı bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Analitler 287 nm' de DAD dedektörle tayin edilmiştir. Bütün stres koşulları altında tofasitinibte meydana gelen maksimum bozunmanın oksidatif koşulda meydana geldiği bozunma yüzdelerinin hesaplanması ile belirlenmiştir. LC-MS/MS yöntemi stress bozunma ürünlerinin karakterizasyonu ve belirlenmesi için geliştirilmiştir. Bu şekilde elde edilen bilgi, ilaç geliştirme ürününün kalitesini artırmak için kimyasal davranış bilgisinin kullanılabileceği formülasyon geliştirme, üretim ve ambalajlama gibi alanlarda farmasötik geliştirmeyi kolaylaştıracaktır.