Özelleştirmenin Tütün Üreticileri Üzerindeki Etkileri: Denizli İli Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Nurgül SALUK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEVLÜT GÜL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmanın amacı Denizli ilinde tütün yetiştiriciliği yapan işletmelerin ekonomik yapılarını ortaya koymak, işletmelerin yıllık faaliyet sonucunu incelemek ve TEKEL'in özelleştirilmesinin tütün üreticileri üzerine etkilerini saptamaktır. Veriler Denizli ilinde, Tabakalı Örnekleme Yöntemine göre hesap edilen 79 tütün üreticisinden, anket yöntemi ile elde edilmiştir. Araştırma Denizli ilinde, üretimin en fazla ve en az olduğu ilçelerinde yapılmıştır. Bu yerler; Tavas (Karahisar, Kozlar, Nikfer, Yorga), Acıpayam (Alaattin, Dedebağı, Kuyucak, Yeşildere, Hisar), Kale (Merkez, Gülbağlık, Gölbaşı, Narlı) ve Güney (Merkez, Haylamaz)'dir. 2002 yılında tütün alımı TEKEL'den alınıp özel sektöre bırakılmıştır. Araştırma sonucuna göre işletmeler TEKEL'in özelleşmesinden memnun değillerdir. Bölgede TEKEL'in özelleşmesinden sonra tütün üretimi azalmıştır. Bu durum, köyden kente göçü arttırmıştır. Üreticiler sözleşmeli tarımdan da memnun değillerdir. Bu şekilde tek bir firmaya bağlı kalmışlar, bunun sonucu olarak tütün satış fiyatları düşmüştür. İşletmeler ortalamasında tütünden elde edilen Gayri Safi Üretim Değerinin (GSÜD) 29345.34 TL olduğu hesaplanmıştır. Tütünden elde edilen GSÜD'nin en fazla olduğu III. işletme grubudur (%58.98 pay). İşletmeler ortalamasında aktif sermaye 273631.96 TL'dir ve en fazla aktife sahip olan işletme grubu da III. grup işletmedir. İşletmeler ortalamasında tütünden elde edilen brüt kâr 22141.76 TL, dekardan elde edilen brüt kâr ise 1014.03 TL olarak tespit edilmiştir. İşletmeler ortalamasında tütün üretiminde nispi kârın 1.22 olduğu hesaplanmıştır. Mutlak kâr ise işletmeler ortalamasında 5258.25 TL olarak tespit edilmiştir. 1 kg tütünün maliyeti 11.43 TL, satış fiyatı ise 13.92 TL olarak hesaplanmıştır. Tütün fiyatının düşük olması ve maliyetlerin yüksek olması üreticilerin ya üretimi azaltmasına ya da bırakmasına neden olmaktadır. Üretimin devam etmesi ve üretimin artması için devletin üreticilere destek vermesi gerekmektedir (girdi desteği, mazot desteği vb.). Tütün yetiştiriciliğinde örgütlenme de yetersizdir. Üreticilere destek olabilmek için köylerde tütün kooperatifleri kurulabilir. Kooperatifler sayesinde, üreticiler girdilerini daha uygun fiyatta alabilir, vadeli ödeyebilirler. Böylece tütün üretim maliyetlerinde azalma gerçekleşebilir.