Ters Faz Sıvı Kromatografi Yöntemiyle Fenotiazin Türevi Anthistaminik ilaçların Ayırma ve Alıkonmasında Sıcaklık Etkisinin Belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Zehra Öztürk
Danışman: Ebru Çubuk Demiralay
Özet:
2 ve 10 pozisyonda fonksiyonel gruba sahip fenotiazin türevleri, büyük bir trisiklik aromatik bileşik grubuna aittir. Psikiyatride sakinleştirici ve nöroleptik olarak geniş kullanım alanı vardır. Prometazin ve trimeprazin bazik yapıda fonksiyonel gruba sahip fenotiyazin türevi bileşiklerdir. Literatürde trimeprazine yönelik çok az çalışma vardır. Bazik bileşikler için protonasyon sabiti değeri (pKa) bir ilacın fizikokimyasal karakterizasyonunda temel parametredir ve in vivo koşullar altında ilacın davranışını tahmin etmede faydalıdır. Ayrıca bu sabit biyolojik membran boyunca geçirgenliği, bileşiklerin çözünürlüğü, reseptör bağlanma prosesini ve ilaç analizlerinde optimum koşulun seçimini etkilemektedir. Bu tezde, ters faz sıvı kromatografi (RPLC) yöntemiyle prometazin ve trimeprazinin alıkonma zamanına pH, sıcaklık ve organik modifiyer derişiminin etkisi belirlenmiştir. Elde edilen bu kromatografik veriler kullanılarak çalışılan iki bileşiğin pKa değerleri hesaplanmıştır. Çalışmada Kinetex Core-Shell EVO C18 (Phenomenex, 5 µm, 150x4.6 mm) kolon seçilmiştir ve mobil faz olarak asetonitril yüzdesi %50, 55 ve 60 (v/v) olan asetonitril-su ikili karışımlarında analizler gerçekleştirimiştir. Prometazin ve trimeprazinin sudaki pKa değeri farklı ekstrapolasyon yöntemleriyle çalışılan asetonitril-su karışımlarında tayin edilen pKa değerlerinden hesaplanmıştır. Alıkonma üzerine sıcaklık etkisi (25-45°C) incelenmiştir. Mobil ve sabit faz arasında çözünen transferi için standart entalpi (∆H°) ve entropi (∆S°) değişiklikleri de belirlenmiştir. Geliştirilen metot bu ilaç aktif bileşiklerin kalitatif tayini ve onların insan idrarında tayini için de başarıyla uygulanmıştır.