ISPARTA KOŞULLARINDA BAZI OLEİK VE LİNOLEİK ASİT İÇEREN YAĞLIK HİBRİT AYÇİÇEĞİ (HELIANTHUS ANNUUS L.) ÇEŞİTLERİNİN VERİM VE KALİTE ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Serpil Gültekin
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SABRİ ERBAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, 2016 yılında Isparta koşullarında oleik ve linoleik asit içeren bazı yağlık hibrit ayçiçeği (Helianthus annuus L.) çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada 16 yağlık hibrit ayçiçeği çeşitleri [Hornet, Duet CL, Reyna, Sirena, Kaan, LG5400HO, Oliva CL, P63LL48, PR63F73, LG5542CL CL, LG5485, LG5580, Bosfora, TR 3080, Sanay (NX 10797) ve 08 TR 003] materyal olarak kullanılmıştır. Çeşitler tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak ekilmişlerdir. Çiçeklenme döneminde ve olgunlaşma sonrası hasat edilen bitkilerde çiçeklenme gün sayısı (gün), fizyolojik olum zamanı (gün), bitki boyu (cm), tabla çapı (cm), bin tane ağırlığı (g), dolu tohum oranı (%), kabuk oranı (%), tohum verimi (kg/da) ve yağ verimi (kg/da) gibi verim özellikleri ile kabuk oranı (%), yağ oranı (%) ve yağ asitleri kompozisyonu (%) gibi kalite özellikleri incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre; incelenen bütün özellikler bakımından çeşitler arasında istatistiksel farklılıkların olduğu belirlenmiştir. Çeşitlerin çiçeklenme gün sayıları ve fizyolojik olum zamanları sırasıyla 79.3-87.7 gün ve 109.3-117.7 gün arasında değişim göstermiştir. En yüksek bin tane ağırlığı LG5485 (87.3 g) çeşidinden, tohum ve yağ verimi LG5542CL (sırasıyla 422.3-193.7 kg/da) çeşidinden elde edilmişir. Oliva CL (% 49.1) çeşidi en yüksek yağ oranına sahip iken, bunu sırasıyla P63LL48 (% 48.4), Hornet (% 47.0), Sirena (% 46.8) Reyna (% 46.7), LG5542CL (% 45.9) ve PR63F73 (% 45.5) çeşitleri takip etmiştir. Yağ asitleri incelendiğinde en yüksek oleik asit oranı Duet CL (% 86.1), LG5400HO (% 85.2) ve Oliva CL (% 84.6) çeşitlerinden elde edilirken, geriye kalan çeşitlerin yüksek oranda linoleik asit içerdikleri gözlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, tohum ve yağ verimi bakımından LG5542CL çeşidinin, yağ oranı bakımından ise Oliva CL çeşidinin öne çıktığı görülmektedir. Diğer taraftan oleik asit tipi çeşitler içerisinde özellikle tohum ve yağ verimi ile yağ oranı da dikkate alınarak Duet CL çeşidinin daha yüksek değerler verdiği gözlenmiştir. Anahtar kelimeler: Ayçiçeği, çeşit, adaptasyon, verim, kalite