Şirketler Hukukunda Karşılıklı İştirak
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Özel Hukuk Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İsmail AKBAŞ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mehmet Fahrettin ÖNDER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karşılıklı iştirak kavramı Türk şirketler hukukunda ilk defa yeni Türk Ticaret Kanunu (TTK) ile düzenlenmiştir. Karşılıklı iştirak sermaye şirketleri arasında gerçekleşir. Bir diğer deyişle şirketlerin karşılıklı olarak birbirinin pay sahibi olmasına karşılıklı iştirak denir. Türk şirketler hukukunda karşılıklı iştirak yasaklanmamıştır. Ancak karşılıklı iştirakin bazı sakıncalar doğurması nedeniyle, bazı hallerde karşılıklı iştirak için caydırıcı kurallar konulmuştur. Zira karşılıklı iştirak ile şirketler köpük sermaye yaratarak 3.kişileri yanıltabilir ve bunun yanında karşılıklı iştirak ile şirket yönetiminde bazı zafiyetler ortaya çıkabilir. TTK m.197 hükmü karşılıklı iştiraki tanımlamaktadır. Buna göre karşılıklı iştirak iki sermaye şirketinin birbirlerinde en az %25 oranında pay sahibi olmasıdır. Bu şekilde ortaya çıkan karşılıklı iştirake basit karşılıklı iştirak denir. Eğer ki karşılıklı olarak %25 oranında katılımın yanında şirketler arasında hakimiyet ilişkisi de varsa o halde nitelikli karşılıklı iştirak ortaya çıkar. Nitelikli karşılıklı iştirakte bir şirket diğerine hakimse tek taraflı nitelikli karşılıklı iştirak oluşur. Her iki şirket de birbirine hakimse iki taraflı nitelikli karşılıklı iştirak oluşur. TTK m.201 hükmü basit karşılıklı iştirake sonuç bağlamıştır. Buna göre kural olarak bilerek karşılıklı iştirak meydana getiren şirketin diğer şirkette sahip olduğu bütün pay sahipliği haklarının sadece ¼ oranı kullanılabilir. Kalan kısımdaki haklar donar. Mehaz Alman hukukundan farklı olarak %25 oranını aşan hakların donması değil, şirketin sahip olduğu bütün hakların ¼ oranında kullanılması düzenlenmiştir. Örneğin A şirketi B şirketinde %30 pay sahibidir. B şirketi bilerek A şirketinde %40 pay sahibi olduğunda ortaya yaptırımlar çıkacaktır. Bu örnekte Alman şirketler hukukuna göre B şirketi A şirketinde %25 oranında oy hakkını kullanabilir. Türk şirketler hukukunda ise B şirketi A şirketinde %10 oranında oy hakkını kullanabilir. Nitelikli karşılıklı iştirak ise TTK m.389 ve m.612 hükümlerinde düzenlenmiştir. Buna göre kural olarak nitelikli karşılıklı iştirak halinde olan yavru şirket ana şirkette var olan hiçbir pay sahipliği hakkını kullanamaz. Zira bir yavru şirketin ana şirketin paylarını edinmesi, şirketin kendi paylarını edinmesi ile eş tutulmuştur. Hem basit karşılıklı iştirakte hem de nitelikli karşılıklı iştirakte ortak bazı sonuçlara da yer verilmiştir. Buna göre her iki türde de bedelsiz payları edinme hakkı kısıtlamaya tabi tutulmamıştır. Ayrıca her iki türde de kısıtlamaya tabi tutulan payların genel kurul toplantı ve karar yetersayılarından düşülmesi gerekmektedir.