Echinacea purpurea (L.) Moench’da Agrobacterium rhizogenes Kullanımı ve Bazı Dışsal Uygulamalarla Sekonder Metabolit Üretiminin Artırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Tunhan DEMİRCİ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NİLGÜN GÖKTÜRK BAYDAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma Agrobacterium rhizogenes aracılığıyla elde edilen Echinacea purpurea türüne ait saçak köklere uygulanan 24-epibrasinolid (24-eBL) ile L-fenil alanin (FA) uygulamalarının kök gelişimi ve kafeik asit türevlerinin birikimi üzerine olan etkilerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla farklı dozlarda 24-eBL (0.5, 1.0 ve 2.0 mg l-1) ile FA (100, 500 ve 1000 µM) uygulamaları yapılan saçak kökler, uygulamanın 10. gününden başlamak üzere 10'ar gün aralıklarla 5 farklı dönemde hasat edilmişlerdir. Hasat sonrasında uygulamalara göre kökler, hasat sonrası yaş ağırlık (HSKY), hasat sonrası kuru ağırlık (HSKK), kuru madde oranı, büyüme indeksi ile toplam fenolik madde, toplam flavonoid ve kafeik asit türevleri içeriği bakımından değerlendirilmişlerdir. Araştırma sonucunda 24-eBL ve FA uygulanarak farklı zamanlarda hasat edilen köklerde en yüksek HSYA, HSKA ve büyüme indeksinin 0.5 mg l-1 24-eBL uygulaması yapılarak 50. günde hasat edilen köklerden elde edildiği; FA'nın bu kriterler bakımından önemli bir etkide bulunmadığı tespit edilmiştir. Yapılan 24-eBL uygulamaları içinde en yüksek toplam fenolik madde, toplam flavonoid, kikorik asit, kaftarik asit, ekinakozit ve p-kumarik asit miktarlarının elde edilmesini sağlayan 1.0 mg l-1 konsantrasyonundaki 24-eBL uygulaması en uygun uygulama olarak belirlenmiştir. Diğer taraftan 500 μM FA uygulaması, incelenen bütün kriterler bakımından en yüksek değerlerin elde edildiği en uygun FA uygulaması olarak tespit edilmiştir. Sekonder metabolit birikimi için 50. günde en uygun hasat dönemi olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, 24-eBL ve FA uygulamalarının E. purpurea bitkisine ait transgenik saçak kök kültürlerinde sekonder metabolit üretimini artırmaya yönelik olarak başarı ile kullanılabileceği; ancak 24-eBL uygulamalarının FA uygulamalarına göre daha etkili bir strateji olabileceği tespit edilmiştir.