Brassinosteroid Uygulamalarının Tuz Stresi Altındaki Nanede (Mentha piperita L.) Bazı Fiziksel ve Biyokimyasal Özellikler ile Sekonder Metabolit Birikimi Üzerine Etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Özkan ÇOBAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): NİLGÜN GÖKTÜRK BAYDAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma farklı tuz seviyeleri altında yetiştirilen Mentha piperita türüne ait nane bitkilerinde 24-eBL uygulamalarının büyüme ve gelişme, bazı biyokimyasal özellikler ile sekonder metabolit birikimi üzerine olan etkilerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla nane fidelerine 3 farklı dozda NaCI (0, 100 ve 150 mM); 4 farklı dozda 24-eBL uygulaması (0, 0.5, 1.5 ve 2.5 mg l-1) yapılmıştır. Araştırma sonucunda incelenen kriterlerin tuz ve 24-eBl uygulamalarından önemli derecede etkilendikleri belirlenmiştir. Ortamlarda tuz seviyesi arttıkça, sürgün uzunluğu, yaş ve kuru kök ağırlığı, yaş ve kuru herba verimi ve kuru yaprak ağırlığı gibi büyüme ve gelişme parametrelerinin azaldığı, zararlanma derecesinin ise önemli derecede arttığı, hatta 150 mM tuzda bazı bitkilerin canlılıklarını yitirdikleri tespit edilmiştir. Ayrıca klorofil miktarının ve bağıl su içeriğinin tuz stresi sonucu azaldığı, membran geçirgenliğinin, lipid peroksidasyonunun, prolinin, antioksidan enzim aktivitelerinin ve toplam fenolik madde miktarının tuz ile birlikte arttığı, buna karşın uçucu yağ miktarının ise önemli derecede düştüğü belirlenmiştir. 24-eBL uygulamalarının ise yüksek tuz konsantrasyonlarında bitkinin tuza karşı dayanımlarını artırarak bitki ölümlerini engellediği, membran geçirgenliğini azaltarak bitkinin stresten olumsuz yönde etkilenmesinin önüne geçtiği, oksidatif stresin etkilerini azalttığı ve uçucu yağ miktarını tuzlu koşullarda bile önemli ölçüde artırdığı saptanmıştır. Uçucu yağ bileşenlerinin ise tuz ve 24-eBL uygulamalarından farklı şekillerde etkilendikleri belirlenmiştir. Tuz içermeyen ortamlarda 24-eBL uygulamalarının hiçbir toksik etki göstermeksizin bitki büyüme ve gelişmesine katkıda bulunduğu; hatta 0.5 mg l-1 seviyesindeki 24-eBL uygulamasının uçucu yağ miktarını da önemli ölçüde artırdığı saptanmıştır. Araştırmada 100 mM tuz için 0.5 mg l-1 24-eBL; 150 mM tuz için de 2.5 mg l-1 24-eBL uygulamaları zararlanma derecesi, yaprak ağırlığı ve uçucu yağ miktarı bakımından Mentha piperita türüne ait nanelerde en iyi sonuçların alındığı konsantrasyonlar olarak tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Mentha piperita L., nane, tuz, 24-eBL