Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Geleneksel Türk Sanatları Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DERYA TOPCU GÜNBAZ
Danışman: Yusuf Bilen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Arapça "zeheb" kökünden gelen altın, doğada çıplak gözle görülebilen sarı, parlak renkte değerli bir madendir. Altının kolay işlenebiliyor olması, tarihsel süreç içerisinde süsleme unsuru olarak kullanılmasını sağlamıştır. Dövülerek inceltilen altının ince derilerin içerisine konularak varak altınlar elde edilir, ardından çok meşakkatli bir işlemden geçer ve ezilerek boya haline getirilir. Hem varak hem de ezilmiş altın olarak zaman içerisinde farklı üsluplarda kullanılmıştır. Geçmişten günümüze tezhip sanatının her döneminde sevilerek kullanılan altın, dönemlere göre farklılıklarla harmanlanıp gelişerek müzehhipler tarafından farklı teknik ve üsluplar oluşturularak toprak ve guaj boyalarla birlikte bir bütün olarak ele alınmıştır. Altınlamak, yaldızla boyamak anlamındaki tezhip sanatının ana malzemesi olan altını geçmişten günümüze uygulama alanlarının kullanım tekniklerinden olan; halkâr, saz yolu, zerefşan, zerendud, Zer-şikâf, iğne perdahı, zer-ender-zer teknikleri uygulanmıştır. Altının renk ile uyumu, motif ve zeminde altın kullanımını ve altın çeşitlerini inceleyip edindiğimiz çıkarımları biriktirdik. Altının hazırlanış aşamasından başlayarak, kâğıt hazırlama tekniklerini, desen ve kâğıt uyumunu, kâğıtta altın ve renk bütünlüğünü ele alarak oluşturulan tezhiplerin oluşum sürecini inceledik. Böylece tezhip sanatında altının yeri ve önemini ayrıntıları ile tezhip kuralları dahilinde daha bilinir olmasını amaçlayarak, tek bir kaynakta topladık.