Parkinson hastalığında analojik düşünce
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hatice Değirmenci
Danışman: Serpil Demirci
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Analojik düşünme bir durum hakkındaki fikir ve düşünceleri başka bir duruma uyarlayabilme; bir sorun için geliştirilen çözüm önerilerini başka bir sorunun çözümüne aktarma yeteneği olarak tanımlanmaktadır. Analojik akıl yürütme çıkarım yapma ve yeniliklere uyum için önemlidir ve yürütücü işlevler ve çalışma belleği ile birebir ilişkilidir. Bu çalışmada Parkinson Hastalığı olan kişilerde non-motor bir belirti olarak analojik akıl yürütmenin etkilenip etkilenmediği irdelenmiştir. Çalışmaya 50 yaş ve üzerinde İdiyopatik Parkinson Hastalığı tanısı olan 32 hasta alındı. Yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi hasta grubu ile benzer özellikte olan 32 sağlıklı gönüllüde kontrol grubu olarak kullanıldı. Santral sinir sisteminde bilişsel etkilenmeye neden olabilecek sistemik hastalığı ve ilaç veya madde kullanımı olan, depresyonu ve belirgin kognitif etkilenmesi olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Parkinson hastaları açık olduğu dönemde değerlendirildi, Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme Ölçeği ve Hoehn-Yahr evrelemesi puanları hesaplandı. Hasta ve kontrol grubuna, geriyatrik depresyon ölçeği ve 9-HPT'i sonrasında nörokognitif testler uygulandı. Parkinson hastaları çalışma belleği ve dikkati değerlendiren geri sayı tekrarı, sembolleri kodlama ve üretebilme hızı, dikkatin uzamsal ve vektöryel dağılımı, motor ve bilişsel işlemleme hızı ve algısal kurulumu değişen talepler doğrultusunda değiştirebilme yetisi, kavram oluşturma, soyutlama, problem çözme, mental esneklik ve analojik düşünceyi ölçen testlerde kontrollere göre belirgin düşük performans göstermişlerdir. Açık ve örtük belleği değerlendiren sözel akıcılık testi ile ileri sayı eriminde kontrol grubuyla PH arasında fark izlenmezken özürlülük arttıkça örtük belleği değerlendiren fonemik akıcılık başarımı azalmakta ve bilgiyi işlemleme hızı, seçici dikkat ve bilişsel esnekliği değerlendiren stroop testinde harcanan süre artmaktaydı. Nöropsikolojik testlerle hastalık süresi ve yaş arasında anlamlı bağıntı saptanamamıştır. Bu çalışmaya herhangi bir kognitif yakınması olmayan hastalar seçilmesi ve hastalık süreleri literatürle karşılaştırıldığında daha kısa süreli ve hastalık şiddetinin daha az olmasıyla açıklanabilir. Bu çalışmada eğitim düzeyi ile dikkat, yürütücü işlevler, örtük bellek, bağıntılı öğrenme, kavram oluşturma, mental esneklik, soyutlama ve bozucu etkiye rağmen algısal kurulumu farklılaştırabilme yeteneği arasında bağıntılar gözlenmiştir. MMSE skoru yükseldikçe eşleşmiş bağımlı öğrenme, çalışma belleği ve işlemleme hızı artarken görsel tarama hızı ve dikkatin uzamsal dağılımı ve stroop testi için harcanan süre ve interferansın azalmakta olduğu gözlendi. Sonuç olarak, demansı olmayan Parkinson hastalarında dikkat ve yürütücü işlevlerde erken dönemden itibaren değişiklikler gözlenebilir. Akışkan zekânın bir ölçütü olan analojik akıl yürütme işlevleri de hastalık süresi ve şiddetinden bağımsız bir şekilde etkilenmiş olabilir.