PATATESTE RHIZOCTONIA SOLANI’YE KARŞI GAMA IŞINI VE KİMYASAL MUTAJEN UYGULAMASININ (ETİL METAN SÜLFONAT) ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Aslı KARA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ŞERİFE EVRİM ARICI ŞENKAYNAĞI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünyada ve Türkiye'de patates üretimini sınırlayan, verim ve kalite kaybına neden olan birçok hastalık ve zararlı bulunmaktadır. Bunlardan birisi de kök boğazı nekrozu ve siyah kabukluluk hastalığı [(Rhizoctonia solani)( telemorph: Thanatephorus cucumeris)]'dır. Yapılan bu çalışmada Alanso patates çeşidine ait in-vitro bitkiciklere farklı dozlarda gama ışını (22 Gy, 33Gy, 54 Gy, 57Gy, 109Gy) ve kimyasal mutajen etil metan sülfonat (EMS) (20mM, 50mM, 75mM, 100mM dozları; 10dk ile 20 dk süre) uygulanmıştır. Yapılan uygulamaların Rhizoctonia solani'ye karşı etkinliğini belirlemek amacıyla; gama ışını ve EMS uygulanan bitkilere in-vitroda ve iklim odası koşullarında R. solani inokulasyonu yapılmıştır. İn-vitro denemelerinde, R. solani inokulasyonu sonrasında bitkilerin canlı kalma oranları belirlenmiş ve canlı kalan bitkilerin yaprak boyları, yeşil yaprak sayısı, bitki boğum sayısı, kök sayısı ve ortalama yaprak boyu belirlenmiş ve kontrol grupları (+ ve - kontrol) ile karşılaştırılmıştır. Saksı denemesinde, R. solani inokulasyonu sonrasında bitkilerin canlı kalma oranları belirlenmiş ve canlı kalan bitkilerin; yaprak sayıları, bitki boğum sayıları, bitki boyları belirlenmiş ve kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır. Gama ışını uygulaması yapılan bitkiler ile kurulan in-vitro denemesinde en yüksek canlı kalma oranları %42 ile 22 Gy ve 109 Gy dozlarında ve en düşük canlı kalma oranı ise %20 ile pozitif kontrol grubunda belirlenmiştir. Saksı denemesinde ise en yüksek canlı kalma oranları %80 ile 22 ve 33 Gy dozlarında, en düşük canlı kalma oranı ise %30 ile kontrol grubu ve 109 Gy dozunda belirlenmiştir. İncelenen parametrelerde en yüksek boğum sayısı ve yaprak sayısı ortalaması 54 Gy dozunda, en yüksek bitki boyu ortalaması 109 Gy dozunda belirlenmiştir. Etil metan sülfonat uygulaması yapılan bitkiler ile kurulan in-vitro denemesinde en yüksek canlı kalma oranları %32 ile 50mM dozunun 10 dk uygulama süresinde, en düşük ise %10 ile 75 mM dozunun 20 dk uygulama süresinde belirlenmiştir. İncelenen parametrelerden; en yüksek bitki boyu 50 mM dozunun 20 dk uygulama süresinde, en yüksek kök sayısı ve boğum sayısı ortalaması 75 mM dozunun 20 dk uygulama süresinde, en yüksek yaprak sayısı negatif kontrol grubunda tespit edilmiştir. Saksı denemesinde ise en yüksek canlı kalma oranı %80 ile 20 mM dozunun 20 dk uygulama süresinde, en düşük canlı kalma oranı ise %20 ile kontrol grubunda tespit edilmiştir. İncelenen tüm parametrelerde en yüksek ortalamalar 20 mM dozunun 20 dk uygulama süresinde, en düşük bitki boyu ve yaprak sayısı ortalaması 100 mM dozunun 20 dk uygulama süresinde, en düşük boğum sayısı ortalaması ise 100 mM dozunun 10 dk uygulama süresinde tespit edilmiştir.