Doğu Karadeniz Bölgesi metalojenik kuşağında bulunan Murgul masif sülfid yatağının hidrotermal çözeltileri ve gelişimi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Menekşe Zerener
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nevzat ÖZGÜR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:iiiÖZETÇalışma alanını oluşturan Doğu Karadeniz Bölgesi metalojenik kuşağı D-B yönünde350 km uzunluğa ve K-G yönünde 60 km genişliğe sahiptir. Genellikle Jura-Miyosenyaşlı volkanik kayaçlardan oluşan, 2000-3000 m arasında kalınlık gösteren, tipik adayayını temsil eden ve az miktarda denizel sedimanter kayaçları içeren DoğuKaradeniz metalojenik kuşağı üç volkanik evreye ayrılmıştır. İlk volkanik evre Jurave Üst Kretase yaşları arasında alt bazik seri (LBS) ve alt dasitik seri (LDS)' denoluşan bir volkanik kayaç serisini içermektedir. Bu evre önce bazaltik başlayıp dahasonra volkanizma ilerledikçe orta ve üst kısımlarında felsik lav akıntıları ve kalınpiroklastiklere doğru değişen bir dizilim ile temsil edilmektedir. İkinci volkanik evre(Üst Bazik Seri: UBS) çok az denizel sedimentlerin egemen olduğu volkanik breşlerve tüflerle başlamaktadır. Bu birimlerin üzerine andezitik ve riyolitik lav akıntılarıgelmekte ve en üstte Üst Kretase yaşlı (Maestrihtiyen) kireçtaşları bulunmaktadır. Enson evrede ise (Üst Dasitik Seri: UDS) Tersiyer volkanik faaliyeti temsil edenandezitik ve bazaltik lav akıntıları ile örtülmüş olan Paleosen yaşlı denizelsedimentlerin dizilimini içermektedir.İnceleme alanını oluşturan Murgul Cu yatağı ilk volkanik devrenin en üst kısmındabulunan alt dasitik seri (LDS) olan ve 150-300 m kalınlığa sahip dasitik piroklastikkayaçlardan oluşmaktadır. Bu dasitik piroklastik kayaçları altere olmuş volkaniktüfler ve breşler oluşturmaktadır. Bunlardan az altere olmuş piroklastikler iseplajioklas, kuvars, hornblend ve az miktarda sfen, apatit ve hematitten meydanagelmişlerdir. Bu dasitik piroklastik kayaçlarda saçınımlı cevher, stokvork cevher veküçük cevher damarları şeklinde üç tip cevherleşme bulunmaktadır. Bu üç tipcevherleşmede yaygın cevher minerali olarak pirit, kalkopirit, sfalerit, galen, fahlerz,arsenopirit, kovellin ve altın belirlenmiştir. Daha sonra yapılan çalışmalarla bumineral parajenezlerine ek aksesuar mineral olarak aikinit, hessit, tetradimit veklaustalit minerallerinin varlığı saptanmıştır.Sıvı kapanımı çalışmaları ile birincil kökenli sıvı kapanımların homojenleşmesıcaklıklarının 90 ºC'den başlayıp 370 ºC'ye kadar devam ettiği gözlenmiştir. İkincilivkökenli sıvı kapanımların homojenleşme sıcaklığı (TH) değerleri 30 ºC ile 70 ºC ve100 ºC ile 210 ºC arasında olmak üzere iki ayrı evrede yoğunlaşmıştır. Buna göreikincil kökenli kapanımların homojenleşme sıcaklığı değerlerinin birincil kökenlikapanımlara göre daha düşük sıcaklıklarda oluştukları saptanmıştır. Birincil kökenliiki fazlı ve üç fazlı sıvı kapanımlardan elde edilen tuzluluk değerlerinin ise birbirineyakın değerler sunduğu tespit edilmiş olup sistemin düşük orta sıcaklık ve düşüktuzluluk değerlerine sahip NaCl-H2O sisteminde olduğu belirlenmiştir. BöyleceMurgul Cu yatağının epitermal-mezotermal kökenli olabileceği görüşüdesteklenmektedir. Murgul Cu yatağı Üst Kretase yaşlı ada yayı volkanizmasınabağlı ve karasal koşullarda oluşmuş subvolkanik-hidrotermal tip olarakadlandırılabilir. Tüm bu veriler Murgul Cu yatağının kuroko tipi yataklar ile porfiritipi Cu yatakları arasında bulunan bir geçişi temsil eden yatak tipi olduğunudesteklemektedir.ANAHTAR KELİMELER: Doğu Pontidler, sıvı kapanımı, masif sülfit, bakıryatağı, Murgul