GIDA SEKTÖRÜNDE İNOVASYON: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ŞEKERLEME, KAKAO VE ÇİKOLATA ALT SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR UYGULAMA.
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Nurdan Kuşat
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Levent KÖSEKAHYAOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezin amacı; dünyadaki yeni oluşumlar ışığında ?Gıda Sektörü?nün yaşadığı gelişmeleri ortaya koyarak, bu gelişmeler içerisinde inovasyonun rolünü belirlemek ve Türk Gıda ve İçecek sektörünün sürdürülebilir kılınması için bu sektörün inovasyon kabiliyetini ortaya koymak ve bu kabiliyeti artırmak için politika önerileri sunmaktır.Tezin sistematiği şu şekilde oluşturulmuştur: Öncelikle dünyada yaşanan gelişmeler ve bu gelişmelere uyum sağlamak için yapılabilecekler incelenmiş ve inovasyonun ülke kalkınması ve şirket sürekliliği için taşıdığı önem ve üstlendiği rol vurgulanmıştır. Daha sonra gıda sektörünün tüm dünyadaki görünümü ortaya konulmuş ve Türkiye'nin bu görünüm içerisindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Son olarak, Türk Gıda ve İçecek Sektörünün alt sektörlerinden birisi olan Şekerleme, Kakao ve Çikolata Sektörü üzerine ampirik bir çalışma yapılmıştır.Bu ampirik çalışma kapsamında Batı Akdeniz Bölgesi'nde (Burdur, Isparta, Antalya) faaliyette bulunan Şekerleme, Kakao ve Çikolata üreticilerine yönelik bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar kurulan hipotezler çerçevesinde SPSS istatistik programı kullanılmak suretiyle değerlendirilmiştir. İnovasyonun belirleyicisi olarak kabul edilen bazı değişkenlerin inovasyon kararı üzerindeki etkileri Ki-Kare Bağımsızlık Testi kullanılarak incelenmiştir. Likert şekilde elde edilen veriler Mann Whitney U Testi ile değerlendirilmiştir.Yapılan çalışma sonucunda inovasyon kararı ile firma faaliyet yılı, ürün tescil ettirme, AR-GE biriminin varlığı, rakibin yeni ürününe cevap verme, yerli ve yabancı fuarlara katılım, yerli yada yabancı ortak edinme arasında bir bağımsızlık ilişkisi tespit edilmemiştir. Fakat patent başvurusunda bulunma, kalite kontrol biriminin varlığı, ihracat yapma, hedef pazara uygun ürün yelpazesi oluşturma belirleyicileri arasında bir bağımsızlık ilişkisinin olduğu saptanmıştır. Buna karşılık; firmanın büyüklüğü, AR-GE faaliyetlerinin yoğunluğu, TÜBİTAK ve KOSGEB gibi kuruluşlardan sağlanan destekler, firmalar arasında sağlanan işbirliği, kalite standartlarına uygunluk gibi inovasyon belirleyicilerinde, farklı inovasyon türleri için farklı bağımsızlık değerleri elde edilmiştir.Firmaları inovasyon yapmaya yönlendiren etkenin ise; bu firmaların (1) iç bilgi kaynaklarına, (2) rakipler, müşteriler gibi dış bilgi kaynaklarına, (3) araştırma merkezleri, üniversiteler gibi kurumsal kaynaklara ve (4) eğitim gibi diğer kaynaklara verdikleri yüksek önemden kaynaklandığı görülmektedir.Firmalar inovasyonun hangi türünü gerçekleştirirlerse gerçekleştirsinler, adı geçen sektörde inovasyon yapıp yapmama kararının alınmasında bilgi eksikliğinin olduğu ve inovasyona ihtiyacın olmadığı düşüncesinde birleşmektedirler.Herhangi bir inovasyon türünü gerçekleştiren firmaların; ürün çeşitlendirme, AR-GE ve yenilik yapma, hammadde avantajları, tanıtım yeterliliği, standartlara uygun üretim gerçekleştirme, nitelikli işgücüne sahiplik, işgücü maliyetleri ve ürün fiyatı konusunda kendilerini güçlü buldukları görülmüştür.İnovasyona ağırlık veren firmalar karlılık artırıcı faktörler açısından; maliyetlerin düşürülmesi, yeni müşterilerin ve yeni pazarların ele geçirilmesi, hizmet ve ürün hattının genişletilmesinin bir işletmenin karlılık düzeyini artırmak için önemli olduğunu kabul etmektedirler.