Şuhut [Afyonkarahisar] batısı su kaynaklarının hidrojeoloji ve hidrojeokimyasal incelemesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAŞAR BAL

Danışman: Ayşen Davraz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Şuhut (Afyonkarahisar) ilçesi batısında bulunan su kaynaklarının hidrojeokimyasal özellikleri incelenmiştir. İnceleme alanında Anamas-Akseki Otoktonu, Beyşehir-Hoyran-Hadim Napları ve örtü kayalarına ait birimler bulunmaktadır. Litolojik birimler hidrojeolojik özelliklerine göre; taneli akifer, karstik akifer, akitard ortam ve akifüj ortam olarak sınıflandırılmıştır. İnceleme alanındaki kaynak suları Kumalar formasyonu, volkanit üyesi, Göçen ve Kocadere formasyonlarından boşalmaktadır. İnceleme alanında Eylül-2017 ve Nisan-2018 dönemlerinde su örnekleri alınmıştır. Her iki dönemde de 4 ayrı su tipi tespit edilmiştir. Kumalar ve Karlıbahçe ve Deveyatağı kaynakları CaMgHCO3, Kavaklı ve Dedecik kaynakları CaNaSO4, Sıtma kaynağı CaNaHCO3, Torun, Güldede, Bademli ve Zafer kaynakları ise CaHCO3'lı sular sınıfındadır. İnceleme alanındaki su kaynaklarında Eylül-2017 ve Eylül-2018 arasında aylık periyodik debi ölçümleri yapılmıştır. Kaynaklarındaki debi değişimi iklimsel koşullara bağlı olarak yağışlı dönemde Aralık-Mayıs ayları arasında artış göstermektedir. Kaynakların yıllık baz akım değerleri 311.04–4302,72 m3/yıl ve ortalama debi değerleri 0.01-1.81 l/s arasında değişmektedir. Kaynak sularının genel olarak fiziksel özellikleri ve anyon-katyon içerikleri açısından içme suyu sınır değerlerini aşmadığı görülmektedir. Ancak, kaynak sularının As konsantrasyonu 6.1-22.9 μg/l arasında değişmektedir. Kumalar kaynağı ve Deveyatağı kaynağı dışındaki bütün kaynak sularında kaya-su etkileşimine bağlı olarak As artışı tespit edilmiştir. Kayabelen'de bulunan Dedecik kaynağının Fe, Mn ve Ni içerikleri de içme suyu standart değerlerinin üzerindedir. Kaynak sularındaki ağır metal artışları genelde volkanik kayaçlarla ilişkili olarak jeojenik kökenlidir. Kumalar kaynağı içmesuyu olarak kullanıma en uygun kaynaktır. Bölgede kaynak sularının sulama suyu olarak kullanıma uygun olduğu tespit edilmiştir. Kaynak sularının δ18O-δD diyagramı üzerindeki konumları meteorik kökene işaret etmektedir. 3H içerikleri kaynak sularının eski ve güncel yağışlardan etkilendiğini göstermektedir.